ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳିତ। ଓଜନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ। ତେବେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ବର୍ଗାକାର ଏବଂ ମଝିରେ ଛିଦ୍ର ଥିବା ପଇସା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରାର ଆକୃତି ଗୋଲାକାର ହୋଇଛି। ଜାଣନ୍ତୁ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ…
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ କର୍ଶପାନା, ପାନା କିମ୍ବା ପୁରାଣ କୁହାଯାଉଥିଲା। ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ଗାନ୍ଧାର, କୁଟାଲା, କୁରୁ, ପଞ୍ଚଲ, ଶାକିଆ, ସୁରସେନା କୁହାଗଲା। ଏହି ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ମୁଦ୍ରା ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଆକାର ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଥିଲା।
୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ଗୋଟିଏ ଟଙ୍କାର ପ୍ରଥମ ରାଉଣ୍ଡ ମୁଦ୍ରା ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ୨୦୧୦ରେ କମନଓ୍ବେଲଥ ଗେମ୍ସ ସମୟରେ ୨ ଏବଂ ୫ ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକର ଗୋଟିଏ ପଟେ କମନୱେଲଥ ଗେମ୍ସର ଲୋଗୋ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ଥିଲା।
ସହଜ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଗଣନା ପାଇଁ ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଲାକାର ଆକାରରେ ତିଆରି କରାଯାଇଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗୋଲାକାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଆକାରର ମୁଦ୍ରା ଭାଙ୍ଗିବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ କୋଣ କାଟିବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ଗୋଲାକାର ଆକୃତିର ମୁଦ୍ରା ସହିତ ଏହା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଗୋଲାକାର ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ସହିତ ଟ୍ୟାମ୍ପରିଂ କରି ହ୍ରାସ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଗୋଲାକାର ଆକାରରେ ମୁଦ୍ରା ତିଆରି ପାଇଁ ଅନେକ ଯୁକ୍ତି ଅଛି। ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରେଳ ଷ୍ଟେଶନରେ ଓଜନ ଯାଞ୍ଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଭେଣ୍ଡିଂ ମେଶିନରେ ରଖାଯାଏ। ଭେଣ୍ଡିଂ ମେଶିନରେ ଗୋଲାକାର ମୁଦ୍ରା ରଖିବା ସହଜ ଅଟେ। ବୋଧହୁଏ ଏହି କାରଣରୁ ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଗୋଲାକାର ଆକାରରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ବୋଲି ଅନେକ କୁହନ୍ତି।
