ବ୍ରହ୍ମପୁର,୩ା୭(ସ୍ମୃତି ରଞ୍ଜନ ମହାଲିକ): ପୂର୍ବରୁ କଣ୍ଢେଇର ଚାହିଦା ଢେର ଅଧିକ ରହିଥିଲା। କାୈଣସି ଯାତ୍ରା ପଡ଼ିଲେ ମାଟି ଓ କାଠରେ ତିଆରି ଭଳିକି ଭଳି କଣ୍ଢେଇ କିଣିବାକୁ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ଭିଡ ଜମୁଥିଲା। ଅଭିଭାବକମାନେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଢେଇ କିଣି ଦେଇ ପିଲାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏସବୁ କଣ୍ଢେଇର ଚାହିଦା କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ମାଟି ଓ କାଠ କଣ୍ଢେଇ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଇଲେକଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ କଣ୍ଢେଇର ଚାହିଦା ବଢ଼ୁଛି। ଏହାସତ୍ତ୍ୱେ ବ୍ରହ୍ମପୁରର ମନ୍ଦିରମାଳିନୀ ସାହି କୁହାଯାଉଥିବା ଖାସ୍ପା ସାହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ବି କଣ୍ଡେଇ ଯାତ୍ରା ବଞ୍ଚି ରହିଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଖାସ୍ପା ସାହିରେ କଣ୍ଡେଇ ଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି। ଏହି ଯାତ୍ରା ୩୫୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଷାଢ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଖାସ୍ପା ସାହିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପଟ୍ଟାଭିଷେକ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଜନସମାଗମ ହେଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ମନ୍ଦିରର ଜଣେ ପୂଜକ ମହୁରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଦିନ ଏକ ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ପରଠାରୁ କଣ୍ଢେଇ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏଭଳି ପରମ୍ପରାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଖାସ୍ପା ସାହି ସ୍ଥିତ ବଡ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ସାନ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପଟ୍ଟାଭିଷେକ ବେଶ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଖାସ୍ପା ସାହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡବଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଳିକି ଭଳି କଣ୍ଢେଇ ପସରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ ବିଳମ୍ବିତ ରାତି ଯାଏ ସହରବାସୀଙ୍କ ସମେତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଭିଡ ଜମିଥାଏ। ଯାତ୍ରାରେ ମାଟିରେ ତିଆରି କଣ୍ଢେଇଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାଠରେ ତିଆରି ଛୋଟ ଆଲମିରା, ଖଟ ବିକ୍ରି ହୋଇଥାଏ। ଏଥିସହ ଚିନିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶୁଆ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ କଣ୍ଢେଇ ବିକ୍ରି ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସବୁ କଣ୍ଢେଇର ଉଚ୍ଚତା ୧ ଫୁଟ ଓ ୨ ଫୁଟ ରହିଥାଏ। ଯାହାକୁ କିଣିବା ପାଇଁ ସହରବାସୀଙ୍କ ମହଲରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ପାଇଁ ସହର ଉପକଣ୍ଠସ୍ଥ ଲାଠି, ଟାମଣା ଓ ସୁକୁଣ୍ଡା ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକେ ଶଗଡରେ ଆସୁଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଶିଙ୍ଘ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ, ଆନ୍ଧ୍ରର କାଠ କାର୍ଯ୍ୟ, ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ପିତ୍ତଳ ମାଛ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଟକର ତାରକସି କାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ କାଳକ୍ରମେ ଚାଇନା କଣ୍ଢେଇର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା କାରଣରୁ ଏ ସବୁର ବିକ୍ରି ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ହାତ ତିଆରି କଣ୍ଢେଇ ଓ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ବିକ୍ରି ହେଉ ନ ଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ସହଯୋଗ କ୍ରମେ ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆମ ପରମ୍ପରା ନାମକ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ କଣ୍ଢେଇ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ବିଳମ୍ବିତ ରାତି ଯାଏ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରାଯିବ ବୋଲି ସଂସ୍ଥାର ସଭାପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ଦାଶ କହିଛନ୍ତି।
