ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଜନସଂଖ୍ୟା ଗାଁରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୭ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ଅଛି। ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ, ଅଧିକାଂଶ ଗାଁରେ କଂକ୍ରିଟ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଲ୍ଡିଂ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ରାଜସ୍ଥାନର ଯୋଧପୁରରୁ ୩୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଗାଁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ମହଲା ତ୍ବାକୁ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଗାଁ ଲୋକେ ୨୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ସନ୍ଥଙ୍କ ବାଣୀକୁ ଏବେ ବି ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି।
ଆଜି ମଧ୍ୟ, ଗାଁ ଲୋକେ ଗାଁରେ ଦୁଇ ମହଲା ଘର ତିଆରି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ, ଏହି ଗାଁରେ ଅନେକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଜାତିର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ରହିବାକୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ। ଏହି ଗାଁର ନାମ ଡୋଲି ଗାଁ ଏବଂ ଏହା ଯୋଧପୁର ବାରମେର ରାଜପଥ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଗାଁରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁଇ ମହଲା ଘର ତିଆରି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅଳଙ୍କାର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ରାତିରେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗାଁରେ କୌଣସି ଅଶୋଧିତ ତେଲ କାରଖାନା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ଗାଁ ଏବେ ବି ୨୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବୈରାଗୀ ମହାରାଜ କହିଥିବା କଥାକୁ ପାଳନ କରୁଛି।
ଗାଁର ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ, ୨୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ହରିରାମ ବୈରାଗୀ ମହାରାଜ ଡଲି ଗାଁରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସମୟରେ, ସେ ଏକ ଶୁଖିଲା କାଠ ବାଡ଼ି ରୋପଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏବେ ବି ଗାଁରେ ଖେଜାରି ଗଛ ଆକାରରେ ଅଛି। ରାଜା ଏବଂ ମହାରାଜାମାନଙ୍କ ସମୟରେ କବିରାଜ ମୁରାରୀ ଲାଲ ଜୀ ଚରଣ, ଯିଏ ଏଠାକାର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଯୋଧପୁରର ରାଜା ୧୨ଟି ଗ୍ରାମ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଡଲି ଗାଁ ମଧ୍ୟ ଏଥିମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। କବି ମୁରାରି ଲାଲ ବୈରାଗୀ ମହାରାଜଙ୍କୁ ଗାଁରେ କରଣୀ ମାତାର ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
କବି ମୁରାରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ହରିରାମ ବୈରାଗୀ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ ଯେ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ବୈରାଗୀ ମହାରାଜ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଯିବା ପରେ, କବିରାଜ ଗାଁରେ କରଣୀ ମାତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ମହାରାଜ ଫେରି ଆସି ପଚାରିଲେ, ତୁମେ ଏହି ମନ୍ଦିର କାହିଁକି ନିର୍ମାଣ କଲ?’ କବିରାଜ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏହା ମୋର ଦେବୀ, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ମିଠା ପ୍ରସାଦ ଅର୍ପଣ କରିବି। ଏଥିରେ ବୈରାଗୀ ମହାରାଜ ରାଗିଗଲେ। ସେ କବିରାଜଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରି କହିଲେ, ତୁମେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ତୁମକୁ ପାଣି ଦେବାକୁ କେହି ରହିବେ ନାହିଁ।
ବୈରାଗୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଭର୍ତ୍ସନା ପରେ, କବିରାଜଙ୍କ ଘରେ କୌଣସି ପିଲା ଜନ୍ମ ହୋଇ ନ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଂଶର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା। ୧୨ଟି ଗାଁର ଜମିଦାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣା କରିବା ପାଇଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଆଜି ଗାଁରେ ନିର୍ମିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାସାଦ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବୈରାଗୀ ମହାରାଜ ଡୋଲି ଗାଁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। ସାରା ଗାଁ ତାଙ୍କୁ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ଅଟକି ନ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଖି ସେ କହିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ସମାଧି ସ୍ଥଳ ଏଠାରେ ଏହିପରି ରହିବ। ମୋ ସମାଧି ଦିନ, ସମଗ୍ର ଗାଁ ଚାରିପାଖରେ କ୍ଷୀରର ଏକ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ପଡିବ ଏବଂ କାହାରି ଘର ମୋ ସମାଧି ଉପରେ ରହିବ ନାହିଁ।
ଏହା ପରେ, ଗାଁରେ କେବଳ ଏକ ମହଲା ଘର ତିଆରି ହୁଏ। କୁହାଯାଏ ଯେ କିଛି ଲୋକ ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଗାଁରେ ଦୁଇ ମହଲା ଘର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସେହି ଘରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ। କିଛି ଲୋକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ବର ରାତିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିଛି ଲୋକ ନିଜ ପରିବାରରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ପରିବାରର ସମସ୍ତେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ। ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଗାଁ ଛାଡିବାକୁ ପଡିଲା।
