ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୬।୫: ଜାତିସଂଘର ଏକ ସଦ୍ୟତମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏକ “ସଙ୍କଟପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ”ରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ବୃହତ ଅର୍ଥନୀତି ଭାବେ ନିଜର ସ୍ଥାନ ଦୃଢ଼ କରିଛି। ଜାତିସଂଘର ମିଡ-ଇୟର ଅପଡେଟ୍ ରିପୋର୍ଟ ‘ଓ୍ୱାର୍ଲ୍ଡ ଇକୋନୋମିକ ସିଚୁଏସନ ଆଣ୍ଡ ପ୍ରୋସପେକ୍ଟସ (WESP)’ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ୬.୩% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ୨୦୨୬ରେ କିଛି ଅଧିକ ହୋଇ ୬.୪% ହେବ। ଏହି ଅନୁମାନ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ରେ କରାଯାଇଥିବା ୬.୬% ଅନୁମାନ ତୁଳନାରେ ୦.୩% କମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ବୃହତ ଅର୍ଥନୀତିଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିଛି।
ଜାତିସଂଘର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ୨୦୨୫ରେ ୨.୪% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି। ବଢ଼ୁଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଉତ୍ତେଜନା, ନୀତିଗତ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଜିଓପୋଲିଟିକାଲ ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଆଗାମୀ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଜଟିଳ କରିପାରେ। ଜାତିସଂଘର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶ୍ଲେଷଣ ଓ ନୀତି ବିଭାଗର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଶାନ୍ତନୁ ମୁଖାର୍ଜୀ କହିଛନ୍ତି, “ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏକ ନାର୍ଭସ ସମୟରେ ଅଛି। ଜାନୁଆରୀରେ ଆମେ ଦୁଇ ବର୍ଷର ସ୍ଥିର କିନ୍ତୁ ସାମାନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ଆଶା କରୁଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପରେ ସମ୍ଭାବନାଗୁଡ଼ିକ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।”
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଅନ୍ୟ ବୃହତ ଅର୍ଥନୀତିଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ହାର ଭାରତ ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ ରହିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଚୀନର ଅର୍ଥନୀତି ୨୦୨୫ରେ ୪.୬% ଏବଂ ଆମେରିକା ୧.୬% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି। ଜର୍ମାନୀରେ ଋଣାତ୍ମକ ବୃଦ୍ଧି (-୦.୧%) ଏବଂ ଜାପାନରେ ୦.୭% ବୃଦ୍ଧି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଇଉରୋପୀୟ ସଂଘର ମୋଟ ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧% ରହିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ଜାତିସଂଘର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ବୃଦ୍ଧି ମୁଖ୍ୟତଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘରୋଇ ଉପଭୋଗ, ସରକାରୀ ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ସେବା ରପ୍ତାନି ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହେଉଛି। ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ସ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ରପ୍ତାନି ବୃଦ୍ଧି ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିସ୍ତାର ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଗତିଶୀଳତାକୁ ଆଗେଇ ନେଉଛି।
ଭାରତର ଅବକାଶଗତ ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଭାରତମାଳା ପରିଯୋଜନା, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗତି ଶକ୍ତି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସଂଯୋଗିକତା ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି, ଯାହା ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମତାକୁ ବଢ଼ାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ବିଦେଶୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିନିଯୋଗ (FDI) ଆକର୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ରପ୍ତାନି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନୀତି ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖେଳାଳି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଛି।
ଯଦିଓ ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ରିପୋର୍ଟ କେତେକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ ଉଜାଗର କରିଛି। ରୋଜଗାର ସ୍ଥିତି ସ୍ଥିର ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲିଙ୍ଗ-ଆଧାରିତ ଅସମାନତା ଏବଂ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହାରରେ ଅଭାବ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଭାରତର ମୋଟ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହାର ୨୦୨୪ରେ ୪୯.୬% ଏବଂ ମହିଳା ଶ୍ରମଶକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହାର ୨୪.୧% ରହିଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟ ସମକକ୍ଷ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ସର୍ବନିମ୍ନ। ଏହା ସୂଚାଇଛି ଯେ ଅଧିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିମୂଳକ ଶ୍ରମବଜାର ନୀତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଜାତିସଂଘ ରିପୋର୍ଟ ଭାରତ ପାଇଁ କେତେକ ସମ୍ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ କରିଛି। ଶକ୍ତି ସଂକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଲିଥିୟମ, କୋବାଲ୍ଟ ଏବଂ ରେୟାର ଆର୍ଥ ଏଲିମେଣ୍ଟସ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ, ବିଶେଷକରି ଭାରତ ପାଇଁ ନୂଆ ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେବେ, ଏହାର ସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ନିରାପଦ ଶ୍ରମ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନୀତି ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଜାତିସଂଘ ସୂଚନା ଦେଇଛି।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନିଧି (IMF) ଏବଂ ଓ୍ୱାର୍ଲ୍ଡ ବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ ବୃହତ ବହୁପାକ୍ଷିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। IMF ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ୨୦୨୪ରେ ୭% ଏବଂ ୨୦୨୫ରେ ୬.୫% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ଦେଶକୁ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବ। ଏହା ସହିତ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା କୋଷର ‘ଓ୍ୱାର୍ଲ୍ଡ ଇକୋନୋମିକ ଆଉଟଲୁକ’ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ୨୦୨୫ ମଧ୍ୟରେ ଜାପାନକୁ ପଛରେ ପକାଇ ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି ହେବ ଏବଂ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ଜର୍ମାନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିବ।
ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଡିଜିଟାଲ ଅବକାଶଗତ ଉନ୍ନୟନ, ଜାତୀୟ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ନୀତି ଏବଂ ‘ମେକ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଭଳି ଉଦ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ବଢ଼ାଇଛି। ତଥାପି, ଉଚ୍ଚ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ଅଣ-ଶୁଳ୍କ ବାଧାଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ଭାବନାକୁ ସୀମିତ କରିପାରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି।
