ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୩।୧୦: ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ୬ଟି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନୂତନ ରାଜ୍ୟପାଳ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ପଦବୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି। ସିକିମର ପୂର୍ୱତନ ରାଜ୍ୟପାଳ ଓମ ପ୍ରକାଶ ମାଥୁରଙ୍କୁ କେରଳର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ୱରୁ କେରଳର ରାଜ୍ୟପାଳ ଥିବା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱନାଥ ଆର୍ଲେକରଙ୍କୁ ତାମିଲନାଡୁର ରାଜ୍ୟପାଳ କରାଯାଇଛି। ବ୍ରିଜମୋହନ ରାମଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା, ଡକ୍ଟର ସୁଧା ଯାଦବଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଡକ୍ଟର ଢାଲ ସିଂହ ବିସେନଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଗୌତମଙ୍କୁ ସିକିମର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ନିଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପଦ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦରମା, ସରକାରୀ ସୁବିଧା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ଉପରେ ପୁଣିଥରେ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଛି।
ରାଜ୍ୟର ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ୱିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ସେହିପରି ଭୂମିକା ତୁଲାନ୍ତି ଯେପରି କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତୁଲାଇଥାନ୍ତି। ଏହା ରାଜ୍ୟର ସର୍ୱୋଚ୍ଚ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ପଦବୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ସହିତ ସରକାରୀ ବାସଭବନ, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟର ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ମାସିକ ୩,୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଦରମା ମିଳିଥାଏ। ଏହି ରାଶି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ। ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଦରମା ଆୟକର ମୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ସରକାରୀ ସୁବିଧା ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚଠାରୁ ଭିନ୍ନ।
ରାଜ୍ୟପାଳମାନଙ୍କୁ ‘ରାଜଭବନ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏକ ସରକାରୀ ବାସଭବନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ବାସଭବନ ବେଶ ଭବ୍ୟ, ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ ତଥା ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ସରକାର ହିଁ ବହନ କରନ୍ତି। କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସରକାରୀ ଘର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପଦବୀ ସହ ଜଡ଼ିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ। ଏହି ଆବାସିକ ସୁବିଧାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ନିଜ ବାସଭବନର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ନିଜ ପକେଟରୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ଏହା ସହିତ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ Z-ବର୍ଗର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ସରକାରୀ ଗସ୍ତ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଗାଡ଼ି ଏବଂ ଡ୍ରାଇଭର ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଏ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିମାନ, ରେଳ କିମ୍ୱା ସଡ଼କ ପଥରେ ହେଉଥିବା ସରକାରୀ ଯାତ୍ରାର ଖର୍ଚ୍ଚ ସରକାର ବହନ କରନ୍ତି। ଏହିସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାମ୍ୱିଧାନିକ ତଥା ସାର୍ୱଜନୀନ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସରକାରୀ ଗସ୍ତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
ରାଜ୍ୟପାଳ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସ୍ତରୀୟ ଚିକିତ୍ସା ସହିତ ମାଗଣା ସୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ସରକାରୀ ବଜେଟରେ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଯେପରିକି ଟେଲିଫୋନ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ସେବା, ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଚିବ ତଥା ସହାୟକଙ୍କ ସମେତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦରମା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ନିଜ ମାସିକ ଦରମାରୁ ଏସବୁ ଖର୍ଚ୍ଚ ନକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ସହାୟତା ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ।
ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ୱାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନହୋଇ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ। ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ୱିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଏକ ସଂଯୋଜକ ସେତୁ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ପଦବୀ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ପ୍ରଶାସନକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୋଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ର୍ନିବାଚିତ ପଦବୀଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଭିନ୍ନ ରହିଥାଏ।
ସାଧାରଣତଃ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ସେମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ପଦବୀରେ ରହିପାରିବେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ୱରୁ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରେ କିମ୍ୱା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ବଦଳି କରାଯାଇପାରେ। ସମ୍ୱିଧାନ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ରାଜ୍ୟର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
୫ ବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ରାଜଭବନ ଖାଲି କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଅବସର ପରେ ପେନସନ ଏବଂ କିଛି ସୀମିତ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଅବଶ୍ୟ ଏହାର ରାଶି କିମ୍ୱା ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇ ନାହିଁ। କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପଦବୀରେ ଥିବା ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ଦରମା ଏବଂ ସୁବିଧାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ମୋଟ ଉପରେ, ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପ୍ୟାକେଜରେ ୩.୫ ଲକ୍ଷର ର୍ନିଦ୍ଧାରିତ ମାସିକ ଦରମା ସହିତ ସରକାରୀ ବାସଭବନ, ସୁରକ୍ଷା, ଯାତ୍ରା, ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହାୟତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।