ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୨।୧୧: ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ଦ୍ର ‘ବାଲେନ’ ଶାହ ଦୁଇ ଦିନିଆ ଗସ୍ତରେ ଭାରତ ଆସିଛନ୍ତି। ପଦଭାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଭାରତକୁ ତାଙ୍କର ଏହା ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ ଏବଂ ଏହା ତାଙ୍କର କୌଣସି ବିଦେଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ଗସ୍ତ ସମୟରେ ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁଙ୍କୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପହାର ଦେବେ। ବିଶେଷ ଭାବରେ, ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କୁ ‘ରାତୋ ମଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ରନାଥ’ଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପହାର ସ୍ବରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ଏହି ଦେବତା ନେପାଳର ଧାର୍ମିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ପରିଚୟ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି। ପାରମ୍ପରିକ ନେପାଳୀ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ଲିଚ୍ଛବି ବଂଶର ରାଜା ନରେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ‘ରାତୋ ମଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ରନାଥ’ଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆସାମ ରାଜ୍ୟରୁ କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମୁର୍ମୁଙ୍କୁ କାଠମାଣ୍ଡୁର ଚାବାହିଲରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ଚାରୁମତୀ ବିହାର’ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପହାର ସ୍ବରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏହି ବିହାର(ମଠ)ର ଇତିହାସ ମୌର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ଏବଂ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଚାରୁମତୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି।
ପାରମ୍ପରିକ କାହାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କ ସହ କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକା ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବପାଳ ନାମକ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଦେବପାଟନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଚାରୁମତୀ ନିଜେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ବିହାର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏଠାରେ ହିଁ ସେ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ, ଶାହ ନଭେମ୍ବର ୨୨-୨୩ ତାରିଖରେ ଭାରତ ଗସ୍ତ କରୁଛନ୍ତି। ଚଳିତ ସପ୍ତାହ ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MEA) କହିଛି ଯେ, ଏହି ଗସ୍ତ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ଓ ସମ୍ପର୍କର ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଏହା ‘ପଡ଼ୋଶୀ ପ୍ରଥମ’ (Neighbourhood First) ନୀତି ଅଧୀନରେ ନେପାଳ ସହ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଭାରତ କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି।
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛି, ‘ଏହା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଭାଗୀଦାରୀକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ସହଯୋଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବ।’ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତ ପାଇଁ ନେପାଳର ରଣନୀତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଉଭୟ ଦେଶର ନେତାମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତିଯାହାକୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଗଭୀର ସାମାଜିକ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା ବନ୍ଧନ (ଯାହାକୁ ‘ରୋଟି-ବେଟି କା ରିସ୍ତା’ ବା ‘ରୁଟି-ଝିଅ ସମ୍ପର୍କ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ) ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଚାରିପାଖେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ରହିଥିବା (landlocked) ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନେପାଳ ବହୁଳ ଭାବରେ ଭାରତ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହାର ଆମଦାନୀ ସାମଗ୍ରୀର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ହୁଏତ ଭାରତରୁ ଆସିଥାଏ କିମ୍ବା ଭାରତୀୟ ଭୂଖଣ୍ଡ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନେପାଳକୁ ଭାରତୀୟ ଭୂଖଣ୍ଡ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।