ଡ.ହିମାଂଶୁ ବାରିକ
ଗୁରୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳାକାର। ନବାକ୍ଷରୀ ଭାଗବତରେ କୁହାଯାଇଛି-
”ମୁହିଁ ବସଇ ଗୁରୁଦେହେ
ମୋ ତହୁଁ ଗୁରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁ ଯେ ମଳୟ ପବନ
କାଷ୍ଠକୁ କରନ୍ତି ଚନ୍ଦନ।
ଗୁରୁ ସମାଜର ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ। ସମାଜର ତମସାକୁ ଦୂର କରି ଆଲୋକ ବର୍ତ୍ତିକା ଆଣିଥାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି
‘ଗୁରୁ କୃପାଂ ହିଁ କେବଳଂ’ ଦରକାର। ଗୁରୁଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ସମାଜରେ ନୂତନ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ଭାଗବତରେ କୁହାଯାଇଛି
”ଗୁରୁ ଚରଣେ ଯାହାର ଶ୍ରଦ୍ଧା
ତାକୁ ନ ଲାଗେ ଭବ ବାଧା।“
ସଂସ୍କୃତରେ କୁହାଯାଇଛି-
”ଧ୍ୟାନଂ ମୂଳଂ ଗୁରୁ ମୂର୍ତ୍ତିଃ
ପୂଜା ମୂଳଂ ଗୁରୁପଦଂ
ମନ୍ତ୍ର ମୂଳଂ ଗୁରୁ ବାକ୍ୟଂ
ମୋକ୍ଷ ମୂଳଂ ଗୁରୋକୃପା।“
ଗୁରୁମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, କରୁଣା, ସ୍ନେହ, ସଦିଚ୍ଛା, ପ୍ରେମ ମମତାରେ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମନରେ ନୂତନ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥାଏ। ଗୁରୁମାନଙ୍କର ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ଜ୍ଞାନ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚରୁ ଉଚ୍ଚତର ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଇଥାଏ। ଗୁରୁର ଅର୍ଥ ହେଲା ଓଜନ। ଯାହା ପାଖରେ ଓଜନଦାର ରୂପକ ଜ୍ଞାନ ଗରିମା ଧୀଶକ୍ତି ଭରପୂର ହୋଇ ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ସହ ପାଳନ କରି ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରି ଅଜ୍ଞାନ ରୂପକ ତମସାକୁ ଲୋପ କରି ଆଲୋକ ସଞ୍ଜାତ କରିଥାନ୍ତି।
ଶିକ୍ଷକ ଅର୍ଥ ହେଲା
ଶି- ଶିଷ୍ଟାଚାର
କ୍ଷ- କ୍ଷମାଶୀଳ
କ- କରୁଣା ବା ଉଦାରତା
ଅର୍ଥାତ୍ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା, କ୍ଷମା, କରୁଣା ଓ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ନିଜର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଗରିମା ଦ୍ୱାରା ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଜ୍ଞାନର ବଳୟରେ ଆକର୍ଷିତ କରି ନୂତନତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।
ଭଗବତ୍ ଗୀତାର ତେରତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ସୁଗୁଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଅଛି। ସେହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଯଥା ଗବିହୀନ ମନ, ଅହିଂସା, ଛଳନାବିହୀନ ମନ, ଦୟାର ସାଗର, ସ୍ପଷ୍ଟବାଦିତା, ସ୍ବଚ୍ଛମନ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା, ପରୋପକାର, ଆତ୍ମସଂଜମୀ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧୀଶକ୍ତି ଆହରଣକାରୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ଉଚିତ। ଗୁରୁମାନେ ଏହି ସବୁଗୁଣ ଆହରଣକାରୀ ହୋଇ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବଳରେ ସର୍ବଦା ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ନିକଟତ୍ତର ହୋଇ ନିଜର ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ କରି ଦେଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନର ସୁଯୋଗ ରହିଛି। ଶିକ୍ଷକମାନେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ।
ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର୍ଙ୍କ ମତରେ ‘ଗୁରୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳାକାର’। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ସଂଗୀତ, ଚିତ୍ରକଳା, ସୁବକ୍ତା, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା, ନୈତିକତା, ଛାତ୍ରବତ୍ସଳ ଗୁଣ ରହିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁମାତା ଆମ ସମାଜର ଭଲ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନକାରୀ, ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନକାରୀ, ଉତ୍ସାହ ଉନ୍ମାଦନାକାରୀ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦମୟ ଶିକ୍ଷା ଜରିଆରେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।
ସେଥିପାଇଁ ଡ. ଏସ୍. ରାଧାକ୍ରିଷ୍ଣନ କହିଛନ୍ତି
“True teachers are those who help us think for ourselves.”
ସେ ପୁଣି କହିଛନ୍ତି
‘ଶିକ୍ଷକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେଶର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମସ୍ତିଷ୍କଧାରୀ।’
ଜଣେ ମହାନ୍ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ଙ୍କ ମତରେ-
‘ଯେଉଁ ଦେଶର ଯେତେ ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷକ, ଶିକ୍ଷାୟତନ ଉନ୍ନତ ରହିଛି ସେ ଦେଶର ଉନ୍ନତି ଅବଶ୍ୟ ସବିକୋଷ୍ଟ ଉନ୍ନତ। ’
ଶିକ୍ଷକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଭିଭାବକ।
ଅନେକ ପୁରାଣରେ ଲେଖାଅଛି ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ପିତାମାତା।
ପ୍ରକୃତ ଶୁଦ୍ଧପୂତ ଆଚରଣ, ଶାନ୍ତ, ମନ, ସରଳ, ଆତ୍ମସଞ୍ଜମୀ ସ୍ବାର୍ଥବିହୀନ ଶୁଦ୍ଧମନ, ସ୍ବଚ୍ଛମନରେ ନିଜର ଧୀଶକ୍ତି ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିତରଣ କରି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ କରିଥାନ୍ତି ଗୁରୁ। ଆମ ଗୁରୁମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଜ୍ଞାନ ଗରିମା ଶିକ୍ଷାଦାନ ପଦ୍ଧତି ଏପରି ପବିତ୍ରତା ଓ ଆଦର୍ଶ ହେବା ଉଚିତ, ଯାହା କି ବିଶ୍ୱରେ ଆଦୃତ ହେବା ଉଚିତ।
ପ୍ଲାଟୋଙ୍କ ମତରେ “If you have knowledge like touch passes to others”
ସ୍ବାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପୂଜ୍ୟଗୁରୁ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି
“As long as I live, so long do I learn”
ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ”ଅଖଣ୍ଡମଣ୍ଡଳାକାରଂ ବ୍ୟାପ୍ତ ଜେନ ଚରାଚରଂ ତସ୍ମୈ ଶ୍ରୀ ଗୁରବେ ନମଃ’।
ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂତ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ସେମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ତଥା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେତେ ମହାନ୍ ସମସ୍ତେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବା ଉଚିତ। ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି
ଗୁରୁଙ୍କୁ ନ ମଣିବ ନର
ଗୁରୁ ହିଁ ସାକ୍ଷାତ ଈଶ୍ୱର।
ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଗୁରୁ ବିଷ୍ଣୁ
ଗୁରୁଦେବ ମହେଶ୍ୱର
ଗୁରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ପରମବ୍ରହ୍ମ
ତସ୍ମୈ ଶ୍ରୀ ଗୁରବେ ନମଃ
ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ମାକାସେ ବି.ଏଡ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ମୁର୍ଶିଦାବାଦ୍, କଲିକତା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ,
ମୋ-୯୦୬୪୬୬୬୯୧୪
