ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୨।୧୨: ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ବିଶ୍ୱର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନ ହୋଇ ରହିଥିବାବେଳେ, ଏହାର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଆୟ ବଢୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଦୂରେଇ ଯାଉଥିବା ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି। ଆଜିର ‘ଜେନ୍-ଜି’ ଏବଂ ‘ମିଲେନିଆଲ୍ସ’ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ କମ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ୬୦୦ ମିଲିୟନ୍ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଦେଶର ମୋଟ ଉପଭୋକ୍ତା ଖର୍ଚ୍ଚର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଆଚରଣ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ଆଧୁନିକ ପରିଭାଷାରେ ଏହାକୁ “ଜୀବନଶୈଳୀ କ୍ରିପ୍” କୁହାଯାଏ।
କୋଭିଡ୍-୧୯ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଘରୋଇ ସଞ୍ଚୟ ରେକର୍ଡ ସ୍ତର ୨୨.୮%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। କଟକଣା କୋହଳ ହେବା ପରେ ଏହା ଏକ ‘ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଉପଭୋଗ’ ବୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହା ୨୦୨୨ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଘରୋଇ ଉପଭୋଗକୁ ମହାମାରୀ ପୂର୍ବ ସ୍ତରଠାରୁ ୭.୮% ଅଧିକ କରାଇଲା। ଏହି ସମୟରେ ଇ-କମର୍ସ ଏବଂ ପ୍ରିମିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଅନୁଭୂତିକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦେଇ ଯୁବପିଢ଼ି ବିଦେଶୀ କନ୍ସର୍ଟ ଏବଂ ଏକାକୀ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ EMI ଜରିଆରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲେ।
୧୯୯୧ ପରେ ଜଗତୀକରଣ ଓ ଉଦାରୀକରଣ ଯୋଗୁଁ GDP ବୃଦ୍ଧି ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ‘ଜୀବନଶୈଳୀ କ୍ରିପ୍’ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଅନୌପଚାରିକ ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ମଜୁରୀ ବୃଦ୍ଧି ନ ହେବାରୁ, ସେମାନେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ଋଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ଏବଂ ଭ୍ରମଣ ଭଳି ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବରପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଭୋଗରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ୁଛି।
“କିଛି ହରାଇବାର ଭୟ” (FOMO – Fear of Missing Out) ଏବଂ “ଆପଣ କେବଳ ଥରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି” (YOLO – You Only Live Once) ଭଳି ମାନସିକତା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ଉସୁକାଉଛି।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ GST ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଯାହା ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ବାସ୍ତବ ଆୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ଏହା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ‘ଜୀବନଶୈଳୀ କ୍ରିପ୍’ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି।
ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି (୬-୭% GDP ବୃଦ୍ଧି) ସତ୍ତ୍ୱେ, ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଚୟ ଏବଂ ନିବେଶ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବାର ଏହି ‘ଜୀବନଶୈଳୀ କ୍ରିପ୍’ ଧାରା ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ନୀତିଗତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
