କାବୁଲ,୧୩।୧୧: ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ, ତାଲିବାନj ଅଘୋଷିତ କଟକଣା ଯୋଗୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୌଳିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଛି। ‘ଦି ଗାର୍ଡିଆନ’ (The Guardian) ଏବଂ ‘ଜାନ ଟାଇମ୍ସ’ (Zan Times) ର ଏକ ମିଳିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମହିଳା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପୁରୁଷ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ଉପରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଘୋଷିତ କଟକଣା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି।
ହେରାତର ବାସିନ୍ଦା ୩୭ ବର୍ଷୀୟା ଫରିଦା (ଏକ ଛଦ୍ମନାମ), ଯିଏ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ଇରାନରୁ ଫେରିଥିଲେ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁରୁତର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛନ୍ତି। ଜୁଲାଇ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ, ଦାନ୍ତର ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ଏକ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଲିନିକକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକ ତାଙ୍କୁ କୃତ୍ରିମ ଦାନ୍ତ (ଡେଣ୍ଚର୍) ଲଗାଇବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ ଏବଂ ଆଗୁଆ ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ନେଇଗଲେ। ତେବେ, ତୃତୀୟ ଥର ଯେତେବେଳେ ସେ କ୍ଲିନିକକୁ ଗଲେ, ଯେତେବେଳେ କୃତ୍ରିମ ଦାନ୍ତ ଲଗାଇବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲାସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଗଲା ଏବଂ କୁହାଗଲା ଯେ ଚିକିତ୍ସା ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଘରକୁ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ଦିନ ପରେ, କ୍ଲିନିକ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦିଆଗଲା ଯେ ପୁରୁଷ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକମାନଙ୍କୁ ଆଉ ମହିଳା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉନାହିଁ। ତିନି ମାସ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଫରିଦାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଯାଇଛି।
କଟକଣା ଏପରି ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେ, ମେ’ ମାସରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ‘ବାଲଖ’ (Balkh) ର ଅଧିକାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ସେଠାରେ ମହିଳା ରୋଗୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମରେ ଡକାଯିବ ନାହିଁ। ଏପରିକି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଉଥିବା ଔଷଧ ପତ୍ରରେ (prescriptions) ମହିଳାଙ୍କ ନାମ ବଦଳରେ ‘ବିବି’ (Bibi) ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। କୁନାର (Kunar) ପ୍ରଦେଶର ରହିମା (ଏକ ଛଦ୍ମନାମ) କୁହନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଜଣେ ବୟସ୍କା ମହିଳାଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା ପାଇବା ପାଇଁ ବହୁତ ସଂଘର୍ଷ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ତାଲିବାନ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଲିନିକରେ ଚଢ଼ାଉ କରୁଛନ୍ତି। ପୁରୁଷ ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, ଯଦି ସେମାନଙ୍କ କ୍ଲିନକରେ ମହିଳା ରୋଗୀ ଥିବାର ଜଣାପଡ଼େ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଜଣେ ସର୍ଜନ (ଶଲ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ) କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ମହିଳା ରୋଗୀଙ୍କ ସହ ଜଣେ ‘ମହରମ’ (ଅର୍ଥାତ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅଭିଭାବକ) ନଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ମହିଳାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରାଯିବ ନାହିଁ।
ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ, ତାଲିବାନର ଯୋଗାଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ହମଦୁଲ୍ଲା ନୋମାନି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ, ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିବା ସମୟରେ ପୁରୁଷ ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ଜଣେ ‘ମହରମ’ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ; କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବ ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅଟେ।
ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ସହର ଜଲାଲାବାଦର ଏକ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ରରେ (dental clinic) ସହାୟିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନର୍ଗିସ (ଏକ ଛଦ୍ମନାମ) କୁହନ୍ତି ଯେ, କେତେଜଣ ଡାକ୍ତର ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିବା ସମୟରେ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କ୍ଲିନିକ ବାହାରେ ପହରା ଦେବା ପାଇଁ ରଖିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଡାକ୍ତର ପ୍ରାୟତଃ ମଜାକରେ କୁହନ୍ତି ଯେ, ଅଫିସରେ ଗୋଟିଏ ‘ଚାଦରୀ’ (ଆଫଗାନି ବୁର୍କା) ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହାଫଳରେ ଯଦି ତାଲିବାନ ଅଧିକାରୀମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତେବେ ଧରାପଡ଼ିବାରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ପିନ୍ଧି ହେବ।
ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ ଠାରୁ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ମହିଳା କର୍ମଚାରୀ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗୁ ହେବା ଫଳରେ ମହିଳା ଡାକ୍ତରଙ୍କର ତୀବ୍ର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବା ଅଳ୍ପ କିଛି ମହିଳା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ‘ମହରମ’ (ପୁରୁଷ ଅଭିଭାବକ) ସାଥୀରେ ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି। ଜଣେ ରୋଗୀ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସହ କ୍ଲିନିକରେ ପହଞ୍ଚିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, କାରଣ ପୁରୁଷ ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କୁ ମହିଳା ରୋଗୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ନଥିଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ ତିନୋଟି ବିକଳ୍ପ ରହିଛି: ନିଜ ଜୀବନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ଲୁଚିଛପି ଚିକିତ୍ସା ନେବା, ଅପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ମହିଳା ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା, କିମ୍ବା ନିଜ ରୋଗ ସହିତ ନୀରବରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗି ଚାଲିବା।