ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ‘ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି’ରେ ମାନବ ସମାଜ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର, ଏବଂ ଜୀବନରେ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅନେକ ବାସ୍ତବିକ ଉପଦେଶ ରହିଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା…
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନ ଦେବା…
ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟଧିକ ଖୁସିରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ବା ଉତ୍ସାହିତ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଆବେଗ ସୀମା ପାର୍ କରିଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଆଗାମୀ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବିଚାର ନ କରି ଅନ୍ୟକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଦିଏ। ମାତ୍ର ଖୁସିର ଲହରୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ସେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼େ, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତାର କାରଣ ପାଲଟିଥାଏ।
କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତର ନ ଦେବା:
କ୍ରୋଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ନାହିଁ। କ୍ରୋଧ ହେଉଛି ମଣିଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ। କ୍ରୋଧିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଣିଷ ନିଜର ବିଚାରଶକ୍ତି ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଏ। ଏହି ସମୟରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ କଟୁ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଆଘାତଦାୟକ ଉତ୍ତର ବର୍ଷ ବର୍ଷର ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ସମ୍ପର୍କ, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସମ୍ମାନକୁ ନିମିଷକେ ଭାଙ୍ଗି ଚୁରମାର୍ କରିଦିଏ। ସେଥିପାଇଁ କ୍ରୋଧ ସମୟରେ ନୀରବତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ହିଁ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା।
ଦୁଃଖରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ନେବା:
ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ମନସ୍ତାପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମନ ଦୁଃଖିତ, ହତାଶ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିର ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମସ୍ତିଷ୍କର ସଠିକ ଚିନ୍ତା କରିବାର କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ। ଦୁଃଖ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟତଃ ଆତ୍ମଘାତୀ କିମ୍ବା ଭୁଲ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ପରିଣାମ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜୀବନସାରା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।
ଜୀବନରେ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଆମର ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରତି ଆମେ ଦେଉଥିବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଖୁସି, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖ ଏହି ତିନୋଟି ଯାକ ପ୍ରବଳ ଭାବପ୍ରବଣତା ସମୟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସଂଯମ ଓ ନୀରବତା ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ହିଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନରେ ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ଏବଂ ଆତ୍ମଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ।