କୋଲକାତା,୪।୬: ରୀତାବ୍ରତ ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବିଦ୍ରୋହର ଖବର ପରେ ଟିଏମସି (TMC) ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ହଲଚଲ ତେଜିବାରେ ଲାଗିଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ୱାଚନରେ ଦଳର ପରାଜୟ ପରେ ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଟିଏମସି। ଦଳରୁ ବହିଷ୍କୃତ ବିଧାୟକ ରୀତାବ୍ରତ ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ସମେତ ୫୮ ଜଣ ବିଦ୍ରୋହୀ ନେତାଙ୍କୁ ବିଧାନସଭା ବାଚସ୍ପତି ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ବାଚସ୍ପତି ରୀତାବ୍ରତଙ୍କୁ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ରୀତାବ୍ରତ କିଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିଏମସି ଉପରେ ନିଜର ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛନ୍ତି? ଜାଣନ୍ତୁ ଏନେଇ ସମ୍ୱିଧାନର ନିୟମ କ’ଣ କହୁଛି?
ଭାରତର ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଭାରତୀୟ ସମ୍ୱିଧାନର ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆସିଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ବିଧାୟକ କିମ୍ୱା ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିଜ ଦଳ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧାନସଭାରୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଆଇନରେ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ରହିଛି। ଯଦି କୌଣସି ଦଳର ଅତିକମରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ (୨/୩) ନିର୍ୱାଚିତ ବିଧାୟକ ଏକାଠି ହୋଇ ଦଳରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଦସ୍ୟତା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ।
ବିଧାନସଭାରେ ଟିଏମସିର ୮୦ ଜଣ ବିଧାୟକ ଥିଲେ। ସାମ୍ୱିଧାନିକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସଂଖ୍ୟା ପାର କରିବା ପାଇଁ ଅତିକମରେ ୫୪ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ରୀତାବ୍ରତଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ୫୮ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଦାଖଲ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ସୁରକ୍ଷା ଦାବି କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଗଲା।
ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏବଂ ତାହାର ବିଧାୟକ ଦଳ (Legislative Wing) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥାଏ। ରାଜନୈତିକ ଦଳ କହିଲେ ସେହି ସଂଗଠନକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ଦଳୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ବିଧାୟକ ଦଳ କହିଲେ ସେହି ଦଳର ନିର୍ୱାଚନ ସଙ୍କେତରେ ନିର୍ୱାଚିତ ହୋଇଥିବା ବିଧାୟକ କିମ୍ୱା ଏମପିମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଏ।
ଶିବସେନାରେ ହୋଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ବିଭାଜନ ସହ ଜଡ଼ିତ ପୂର୍ୱ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ଅଦାଲତ ଏବଂ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବିଷୟର ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ ଯେ, କ’ଣ ନିର୍ୱାଚିତ ଅଧିକାଂଶ ବିଧାୟକ ବିଧାନସଭା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀର ଦଳୀୟ ପରିଚୟ ଏବଂ ର୍ନିବାଚନ ସଙ୍କେତ ଉପରେ ଦାବିକୁ ମଜବୁତ କରିପାରିବେ? ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣ ଯୋଗୁଁ ଦଳରେ ବିଭାଜନ ହେବା ସମୟରେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟାବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
ଯଦିଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ବହୁମତର ସମର୍ଥନ ଥିବା ଦାବି କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦଳର ର୍ନିବାଚନ ସଙ୍କେତ ଏବଂ ଆଧିକାରିକ ମାନ୍ୟତାକୁ ନେଇ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ବିଧାନସଭା ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଭଳି ସାମ୍ୱିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ନିଆଯାଇଥାଏ।
