୧୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ଶ୍ରାବଣ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଲାଗିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଗ୍ରହଣ ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଆଇସଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ ସ୍ପେନ ସମେତ ବିଶ୍ୱର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯିବ। ଭାରତରେ ସେହି ସମୟରେ ରାତି ରହିବ।
ତେଣୁ ଭାରତରେ ଗ୍ରହଣର କୌଣସି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଉଠୁଛି ଯେ, ଭାରତରେ ରହି ମୋବାଇଲ, ଟିଭି କିମ୍ବା ଲାପଟପ୍ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣର ଲାଇଭ ପ୍ରସାରଣ ଦେଖିଲେ କ’ଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଦୋଷ ଲାଗିବ? କ’ଣ ସୂତକର ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ତର ହେଉଛି ନା। ମୋବାଇଲ କିମ୍ବା ଟିଭିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ। ଏହାର କାରଣ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ, ସୂତକ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସବୁବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ସମୟରେ ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ପଛରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି କେବଳ ଅମାବାସ୍ୟା ସମୟରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ହେବା ନିଜେ କୌଣସି ବିରଳ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଏଥର ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଗ୍ରହଣ ଶ୍ରାବଣ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ପଡ଼ୁଛି। ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ। ସେହିପରି ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥି ପିତୃ ତର୍ପଣ, ଦାନ ଏବଂ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ତାରିଖକୁ ନେଇ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ନାସା ଅନୁଯାୟୀ, ୧୨ ଅଗଷ୍ଟର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଆଇସଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ ସ୍ପେନର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯିବ। ୟୁରୋପ, ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ଏବଂ ଆଫ୍ରିକାର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ। ଭାରତ ଏହି ଗ୍ରହଣର ଦୃଶ୍ୟମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମିଲ ନୁହେଁ। ନାସା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାଙ୍କିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗର ପାରମ୍ପରିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏହାର ସୂତକ କାଳ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଭାରତରେ ମନ୍ଦିର ବନ୍ଦ କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ବନ୍ଦ କରିବା କିମ୍ବା ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ଗ୍ରହଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଶେଷ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗୁ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ମୋବାଇଲ, ଟେଲିଭିଜନ କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନେଟରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍କ୍ରିନରେ ଗ୍ରହଣ ଦେଖିଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ଲାଗେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ବୋଲି ଦାବି କରିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ଗ୍ରହଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଆକାଶରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଖଗୋଳୀୟ ଘଟଣା ଏବଂ ଏହାର ଦୃଶ୍ୟମାନ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ। ମୋବାଇଲ ସ୍କ୍ରିନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗ୍ରହଣ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରକୃତରେ ଘଟୁଥିବା ଗ୍ରହଣ ନୁହେଁ; ଏହା କ୍ୟାମେରାରେ ରେକର୍ଡ କିମ୍ବା ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ମାତ୍ର।
ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ମୋବାଇଲରେ ବର୍ଷାର ଲାଇଭ ଭିଡିଓ ଦେଖିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ବର୍ଷା ହୁଏ ନାହିଁ। ସେହିପରି ସ୍କ୍ରିନରେ ଗ୍ରହଣ ଦେଖିଲେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣର ଦୃଶ୍ୟମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମିଲ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋବାଇଲ, ଟିଭି କିମ୍ବା ଲାପଟପରେ ଲାଇଭ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଦେଖିଲେ ନା ସୂତକ ଲାଗେ, ନା ହିଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଧାର୍ମିକ ଦୋଷ ଲାଗେ।