ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସର୍ବଧର୍ମ ସମ୍ମନ୍ବୟର ପ୍ରତୀକ। ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ସେଠାରେ ସ୍ବୟଂ ଭଗବାନ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତିି ବୋଲି ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଭଜନ, ଜଣାଣ, କୀର୍ତ୍ତନ, ମନ୍ତ୍ର,ନାମ ଆଦି ଜପକରିବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିଛି। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପୂର୍ବରୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଧାମରେ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ପରିବେଷଣ କରାଯାଉଥିବା ପୁରାଣରୁ ଜଣାପଡ଼େ। ତେବେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭକ୍ତର ସଂକୀର୍ତ୍ତନରେ ମହାପ୍ରଭୁ କାଳିଆସାଆନ୍ତ ବନ୍ଧା ପଡି ଆସିଛନ୍ତି। ସେମିତି ଏକ ସାଧନା ପୀଠର କଥା; ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତ ଅହରହ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମକୀର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି। ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦କିମି ଦୂର ବ୍ରହ୍ମଗିରି। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଗିରିକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ପଡ଼ିବ ବେଣ୍ଟପୁର ଗାଁ। ଏହି ଗାଁରେ ରହିଛି ଏକ ବହୁ ପୁରାତନ ଧର୍ମପୀଠ। ଦିନେ ଏହି ଗାଁରେ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପାଦ ପଡ଼ିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଏହି ଗାଁରେ ଦୁଇ ଭକ୍ତ ଥିଲେ ମାଧବୀ ଦାସ ଓ ରାୟ ରାମାନନ୍ଦ। ଏମାନଙ୍କ ବଂଶଜ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ମୃତିକୁ ଏବେ ବି ସାଇତି ରଖିଛନ୍ତି। ଦିନଥିଲା ଉତ୍କଳର ଅନ୍ୟତମ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ଥିଲେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରରେ ତ୍ରିବେଣୀ, ଯାହା ଗଙ୍ଗାଘାଟଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ୱର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମୁସଲମାନମାନେ ଭାରତ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ହେଁ ଓଡ଼ିଶା ଥିଲା ସ୍ବାଧୀନ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍କଳର ଓଡ଼ିଆ ରାଜା ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣରୁ ଉତ୍କଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ରାଜା ରାଜନୀତିରେ ଧୂରନ୍ଧର ରାୟରାମାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟକୁ ଗର୍ଭଣ୍ଣର କରି ପଠାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ରାଜ ମହେନ୍ଦ୍ରୀର ରାଜା ବୋଲି କହୁଥିଲେ। ରାୟରାମାନନ୍ଦ ଯେ କେବଳ ରାଜା ପ୍ରତାପ ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କର ଜଣେ ସୁଦକ୍ଷ ପ୍ରଶାସକ ଥିଲେ ତାହା ନୁହେଁ ବରଂ ସେ ଏକ ଧାରାରେ ଥିଲେ ମହାନ କୃଷ୍ଣପ୍ରେମୀ, ସଂଗୀତଜ୍ଞ ଓ ନାଟ୍ୟକାର। ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭର ମଧ୍ୟ ସେ ଥିଲେ ରଚୟିତା। ସେ ସର୍ବଦା କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ ରହୁଥିଲେ। ଷୋଡ଼ଶ ଶତାଦ୍ଦୀରେ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ସହ ରାୟ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କର ଭେଟ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଦେବ ତାଙ୍କର ପୁରୀ ରହଣୀ ସମୟରେ ବେଣ୍ଟପୁର ଗାଁରେ ଥିବା ରାୟ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କ ବାସଭବନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିବାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ବେଣ୍ଟପୁର ଗାଁରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀଗୋପିନାଥ ଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ମାଧବୀ ଦାସଙ୍କ ମଠ, ରାୟ ରାମାନନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣା ପାଇଁ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ଗାଁର ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯୋଗ ଦେଇ ମଠର ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ପାରମ୍ପରିକ ରିତିନୀତିରେ ଏହି ମଠ ଓ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଉଛି।
– ସ୍ବାଧୀନ ଚମ୍ପତିରାୟ
