କୋଲକାତା,୫।୫: ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ୱାଚନର ଫଳାଫଳ ପରେ, ଟିଏମସି ମୁଖ୍ୟ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ନ ଦେବା ପାଇଁ ଅଟଳ ରହିଛନ୍ତି। ମଙ୍ଗଳବାର ଏକ ସାମ୍ୱାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ କହିଛନ୍ତି, “ମୁଁ ଇସ୍ତଫା ଦେବି ନାହିଁ; ଇସ୍ତଫା ଦେବାର କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁନାହିଁ।” ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ନିର୍ୱାଚନ ହାରିନାହୁଁ; ଏହା ଆମକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରୟାସ। ସେମାନେ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ନୈତିକ ଭାବରେ ଆମେ ଜିତିଛୁ।”
ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଯଦି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଇସ୍ତଫା ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି: ଯଦି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଜ୍ୟରେ କ’ଣ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ? ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଠୁଛି: ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ କ’ଣ ବିକଳ୍ପ ବାକି ଅଛି?
ସାମ୍ୱିଧାନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦୁବେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଇସ୍ତଫା ଏକ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ବାଧ୍ୟବାଧକତା। ସମ୍ୱିଧାନର ଧାରା 164 ରେ ରାଜ୍ୟପାଳ ଇସ୍ତଫା ନ ଦେଲେ ତାଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ନିର୍ୱାଚନ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯିବାର କାରଣ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦକୁ ଭାଙ୍ଗିବା। ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ। ପୂର୍ୱ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହେବା ମାତ୍ରେ, କ୍ୟାବିନେଟ ଅନୌପଚାରିକ ଭାବରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କରିଥାଏ।
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ଏହା ଅସମ୍ଭବ ଯେ ଯିଏ ଇସ୍ତଫା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ସେ ବଳପୂର୍ୱକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ରହିପାରିବେ। ଯଦି ସେମାନେ ଇସ୍ତଫା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜ୍ୟପାଳ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳକୁ ଡାକି ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନେତା ଚୟନ କରିବାକୁ କହିପାରିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେ ଇସ୍ତଫା ନ ଦେଉଥିବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ରାଜ୍ୟପାଳ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କିମ୍ୱା ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ସଂସ୍ଥାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇପାରିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ଶେଖର ନାଫାଡେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କହିଛି, “ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟପାଳ ବିଧାନସଭାକୁ ଖାରଜ କରିପାରିବେ, ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହୋଇଯିବ କାରଣ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।”
ନାଫାଡେ କହିଛନ୍ତି, “ର୍ନିବାଚନ କମିଶନ ଏକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରିଛନ୍ତି।” ଯଦି କୌଣସି କୋର୍ଟ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କାରଣ ପାଇଁ ର୍ନିବାଚନକୁ ବାତିଲ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତେ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ଫଳାଫଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ଏବଂ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ପଡିବ।”
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସେ ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ସମ୍ୱିଧାନ ଅନୁସାରେ ସରକାରଙ୍କୁ ବରଖାସ୍ତ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ରହିବ ନାହିଁ।
ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଓକିଲ ପିଡିଟି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସେ ଇସ୍ତଫା ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହେବ। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ୱିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଏକ ସରକାର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ।
ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ର୍ନିବାଚନକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଏକ ର୍ନିବାଚନ ଆବେଦନ ମାଧ୍ୟମରେ ହେବ, ଯାହା ପରେ ଶୁଣାଣି କରାଯିବ। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସେହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ, ତେବେ ସେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।