ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ଇସଲାମାବାଦ,୪।୭: ପାକିସ୍ତାନର ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ ଅସୀମ ମୁନିରଙ୍କ ପରେ ଏବେ ଏହାର ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜାହିର ଅହମ୍ମଦ ବାବର ସିଦ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଗସ୍ତ କେବଳ ପାକ-ଆମେରିକା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଷ୍ମତାର ସଙ୍କେତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ନୂତନ କୂଟନୈତିକ ସମୀକରଣର ଉଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ସୂଚିତ କରୁଛି। ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ଯେ ଜଣେ ବର୍ତ୍ତମାନର ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା ଏହି ଗସ୍ତକୁ ଏକ ‘ରଣନୈତିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି ଏବଂ କହିଛି ଯେ ଏହା କେବଳ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା କରିବ ନାହିଁ ବରଂ ଦୁଇ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରିବ। ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗସ୍ତ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି। PAF (ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା) ଅନୁଯାୟୀ, ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ସିଦ୍ଧୁ ପେଣ୍ଟାଗନରେ ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଡେଭିଡ ଅଲୱାଇନ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାପାର ସଚିବ କେଲି ଏଲ. ସେବୋଲ୍ଟଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ଆଲୋଚନା ସମୟରେ, ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିତ ତାଲିମ, ବୈଷୟିକ ସହଭାଗୀତା ଏବଂ ସାମରିକ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉପରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଚାଇନା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଛି, ବିଶେଷକରି ଅପରେଶନ ସିନ୍ଦୂର ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିବା କଠିନ ଲଢ଼େଇ ପରେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଆମେରିକାଠାରୁ F-16 ବ୍ଲକ 70, HIMARS ବନ୍ଧୁକ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭଳି ଉନ୍ନତ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କିଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ପୂର୍ବରୁ, ପାକିସ୍ତାନ ଚାଇନାଠାରୁ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କିଣିବ ବୋଲି ଖବର ଆସିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସମ୍ପ୍ରତି ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାକୁ ଅସ୍ବୀକାର କରିଛନ୍ତି।
ଯେତେବେଳେ ଚାଇନା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଅପରେଶନ ସିନ୍ଦୂର ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଖରାପ ପ୍ରଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ପଚରାଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଲା। ଭାରତ ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଚାଇନାର PL-15E କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଯାହା ଚାଇନାର ଆକାଶରୁ ଆକାଶ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିଛି। ଏହା ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପଡ଼ିଲେ, ଚାଇନାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀ କେବଳ କହିଥିଲେ, ‘ପାକିସ୍ତାନ ଚାଇନାର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଉପଗ୍ରହ ପ୍ରଣାଳୀଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦର୍ଶନ ହାରାହାରି ତଳେ ଥିଲା।’ ସେ କହିଥିଲେ, ‘ଆମେ ଜୋର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଏପରି ପଡ଼ୋଶୀ ଯାହାକୁ ହଲାଇ ହେବ ନାହିଁ। ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ ଯେ ପରିସ୍ଥିତିର ଆହୁରି ଜଟିଳତାକୁ ଏଡାଇବା ପାଇଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସଂଯମ ରହିବେ।’ ଚାଇଡ଼ାର ଏହି ‘ସନ୍ତୁଳିତ ଉତ୍ତର’ରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସେ ପାକିସ୍ତାନର ଦୁର୍ବଳତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ପୁଣି ଥରେ ଆମେରିକା ଆଡ଼କୁ ହାତ ବଢ଼ାଉଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ମଧ୍ୟ ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଚାଇନା ପ୍ରତି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛି କି।
୯/୧୧ ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଆତଙ୍କବାଦୀ ଓସାମା ବିନ ଲାଡେନଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରତି ଆମେରିକାର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସମାନ ନଥିଲା। ଆମେରିକା ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସମାନ ସ୍ତରରେ ଦେଖିବାର ନୀତି ସମାପ୍ତ କରିଥିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ହାଇଫେନେଟିଂ। ଆବୋଟାବାଦରେ ଏକ ସାମରିକ ତାଲିମ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ନିକଟରେ ଓସାମାଙ୍କ ଆବିଷ୍କାର ଆମେରିକାକୁ ଭାରତ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କିଛି ଘଟଣା ’ପୁନଃ ହାଇଫେନେସନ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ ଦେଶକୁ ପୁଣି ଥରେ ଏକାଠି ଦେଖିବାର ଧାରଣା ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି। ପୂର୍ବତନ ଆମେରିକା ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶଦାତା ଜନ ବୋଲ୍ଟନ ମଧ୍ୟ ଏ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ।
ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ମୁଁ ଭାବୁଛି ୯/୧୧ ପରେ ବହୁତ ଡି-ହାଇଫେନେସନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବୁଶ ଏଥିପାଇଁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ରୁଷିଆ-ଚାଇନା ମେଣ୍ଟ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ଏବଂ ଏହା ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ବହୁତ କିଛି ଅଛି।’ ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, ‘ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖର କଥା ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଚାଇନାର ପ୍ରଭାବରେ ଅଛି। ଶେଷରେ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହେବ ନାହିଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିବ।’
ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଭାରତର ଅପରେଶନ ସିନ୍ଦୂର ପାଇଁ ଶ୍ରେୟ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ଏହାକୁ ଏକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୋଲି କହୁଛି। ଯେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଭାଷା କହୁଛି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ପାଇଁ ଶ୍ରେୟ ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପାଇଁ ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଛି। ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଯେ ଚାଇନାର ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି ଏବଂ ଏବେ ଏହା ଆମେରିକା ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଉନ୍ନତ କରୁଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଭାରତ ଏବେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନୂତନ ଅଂଶୀଦାର ଖୋଜିବ ଏବଂ ପୁରୁଣା ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରିବ।
