ନାରାୟଣ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱାଳ
ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସର୍କିଟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଟେମ୍ପୁଲ ସର୍କିଟ, ଇକୋ ଟୁରିଜମ୍, ଟ୍ରାଇବାଲ ଟୁରିଜମ୍, ୱାଇଲ୍ଡଲାଇଫ ଟୁରିଜମ୍, କୋଷ୍ଟାଲ ଟୁରିଜମ୍ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ରହିଛି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମି; ଯାହା କି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶ ବିଦେଶର କୋଟିଏରୁ ଅଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଦିଗରେ ରାଜ୍ୟ କି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ସରକାର କରୁଥିବା ଯୋଜନା କେବଳ ଘୋଷଣାରେ ସୀମିତ ରହିଯାଉଥିବା ବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓଡ଼ିଶାକୁ ସାବତ ପୁଅ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ଗତ ୩ ବର୍ଷ ହେଲା କେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ବଦେଶ ଦର୍ଶନ ଯୋଜନାରେ ୨୧ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅର୍ଥ ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗୋଟିଏ ବି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ଏପରି କି ୨୦୧୫ରେ ଓଡ଼ିଶା ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସର୍କିଟକୁ ସ୍ବଦେଶ ଦର୍ଶନ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଥିପ୍ରତି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ୨୦୧୫ ଜାନୁୟାରୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯୋଜନାରେ ୨୫ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ୨୦୪୮ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟୟବରାଦ କରାଯାଇଛି। ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର, ରାଜସ୍ଥାନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, କେରଳ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ପୁଡୁଚେରୀ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ତେଲଙ୍ଗାନା, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ଼, ବିହାର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ସିକିମ୍, ଆସାମ, ମେଘାଳୟ, ମିଜୋରାମ୍, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ମଣିପୁର ଓ ତ୍ରିପୁରାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏଥିରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟର ୯ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ୮୨୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବାକୁ ଥିବାବେଳେ ଆଦିବାସୀ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଲାଗି ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ତେଲଙ୍ଗାନାର ୩ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ୨୮୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ। ବିହାର ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସର୍କିଟ ଲାଗି ୧୦୮.୧୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ଯୋଜନା ହୋଇଛି। ୨୦୧୪-୧୫ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯୋଜନାରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ସର୍କିଟ, ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସର୍କିଟ, ହିମାଳୟ ସର୍କିଟ, କୋଷ୍ଟାଲ ସର୍କିଟ, କ୍ରିଷ୍ଣା ସର୍କିଟ, ମରୁଭୂମି ସର୍କିଟ, ଆଦିବାସୀ ସର୍କିଟ, ଇକୋ ଟୁରିଜମ୍ ସର୍କିଟ, ୱାଇଲ୍ଡଲାଇଫ ସର୍କିଟ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ସର୍କିଟ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସର୍କିଟ, ରାମାୟଣ ସର୍କିଟ ଏବଂ ହେରିଟେଜ୍ ସର୍କିଟ ରହିଛି। ଏହି ସର୍କିଟଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତୀକରଣ କରିବା ସହ ଦେଶୀ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ଏହି ଯୋଜନାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଉପରୋକ୍ତ ୧୩ଟି ସର୍କିଟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଲାଗି ଓଡ଼ିଶାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁବିଧା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅଣଦେଖା ଯୋଗୁ ଗୋଟିଏ ବି ସ୍ଥାନ ସ୍ବଦେଶୀ ଦର୍ଶନ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇପାରି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟରେ ୪୮୦ କିମି ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ବେଳାଭୂମି ସାଙ୍ଗକୁ ଶିମିଳିପାଳ, ଚିଲିକା, ଭିତରକନିକା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପୁରୀ-କୋଣାର୍କ-ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଇ ହେରିଟେଜ୍ ସର୍କିଟ, ଲଳିତଗିରି-ରତ୍ନଗିରି-ଉଦୟଗିରି-ଧଉଳିକୁ ନେଇ ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସର୍କିଟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଓଡ଼ିଶାରେ ୬୨ଟି ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ରହିଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଜିଲାରେ ଆଦିବାସୀ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଇକୋ ଟୁରିଜମ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ରହିଛି, ଯାହାକି ବର୍ଷସାରା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରୁଛି। ମାତ୍ର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାତରଅନ୍ତର ନୀତି ଯୋଗୁ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଏବେ ସାତସପନ ପାଲଟିଛି। କେବଳ ସ୍ବଦେଶ ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ୨୦୧୫-୧୬ ରେ କେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟରେ ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ୨୦୦୫-୦୬ରୁ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଟୁରିଜମ୍ ଡେଭଲପ୍ମେଣ୍ଟ ଅଥରିଟି ମାଧ୍ୟମରେ ୩ଟି ସ୍ଥାନରେ ଲାଇଟ ଆଣ୍ଡ ସାଉଣ୍ଡ ଶୋ’ ହେବାକୁ ଯୋଜନା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିନାହିଁ। ଧଉଳିରେ କଷ୍ଟେମଷ୍ଟେ ସରିଥିବା ବେଳେ କୋଣାର୍କ ଓ ଉଦୟଗିରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଝୁଲି ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଅଧୀନରେ ରହିଥିବା ୭୯ କୀର୍ତ୍ତିରାଜିର ଅବସ୍ଥା ଦୟନୀୟ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଏଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ବଚ୍ଛ ଭାରତ ଅଭିଯାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫେଲ ମାରିଛି। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଏବଂ କୋଣାର୍କର ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାରେ ବିଳମ୍ବ କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତି କେନ୍ଦ୍ରର ଅବହେଳା ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଜଣାପଡ଼ୁଛି।
କଟିକଟା, ମଙ୍ଗଳପୁର, ଯାଜପୁର,
ମୋ :୯୪୩୮୨୭୬୭୬୦
