ପାଟନା/ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୩୦।୪: ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ମୋଦି କ୍ୟାବିନେଟ ଆଗାମୀ ଜନଗଣନାରେ ଜାତି ଆଧାରିତ ଜନଗଣନା (Caste Census) କରାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି, ଯାହା ବିହାରରେ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନେକେ ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମୋଦିଙ୍କ ଏକ ଚାଣକ୍ୟ ରଣନୀତି ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।
Caste Census ବିହାରରେ ଜାତି ଜନଗଣନାର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ବିହାରରେ ଜାତି ରାଜନୀତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି। ୨୦୨୩ରେ ବିହାର ସରକାର ନିଜସ୍ବ ଜାତି ଆଧାରିତ ସର୍ଭେ କରିଥିଲେ, ଯାହା ରାଜ୍ୟରେ ଓବିସି, ଏସସି, ଏସଟି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଛୁଆ ଜାତିଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସର୍ଭେରେ ରିଜର୍ଭେସନ ବୃଦ୍ଧି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଟନା ହାଇକୋର୍ଟ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ରାଜନୈତିକ ବିବାଦର କାରଣ ହୋଇଥିଲା।
Caste Census ଏବେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଜାତି ଜନଗଣନା ଘୋଷଣା ବିହାରରେ ଓବିସି ଓ ପଛୁଆ ଜାତି ଭୋଟରଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ବୋଲି ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହା ଭାଜପା ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଜେଡି(ୟୁ) ଏବଂ ଏଲଜେପି ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନୀ ସମୀକରଣକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିପାରେ।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
Caste Census କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ଆରଜେଡି ନେତା ତେଜସ୍ବୀ ଯାଦବ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଜାତି ଜନଗଣନାର ଦାବି ଉଠାଇ ଆସୁଛନ୍ତି। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ପୂର୍ବରୁ ବିହାର ଜାତି ସର୍ଭେକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୂଆଁ ବୁଲାଇବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ମାତ୍ର। ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ମଡେଲରେ ଜାତି ଜନଗଣନାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୋଦି ସରକାରଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିରୋଧୀଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏକ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଛଡ଼ାଇ ନେଇଛି। ଅନେକ ବିରୋଧୀ ନେତା ଏହାକୁ ନିର୍ବାଚନୀ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଚାଲ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
Caste Census ଜେଡି(ୟୁ) ଓ ଏଲଜେପିର ସମର୍ଥନ
ବିହାରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନୀତୀଶ କୁମାରଙ୍କ ଜେଡି(ୟୁ) ଏବଂ ଚିରାଗ ପାସୱାନଙ୍କ ଏଲଜେପି ଜାତି ଜନଗଣନାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି। ଜେଡି(ୟୁ) ନେତା ରାଜୀବ ରଞ୍ଜନ ପ୍ରସାଦ କହିଛନ୍ତି, ବିହାର ଏହି ମାମଲାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ରହିଛି। ଜାତି ଜନଗଣନା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାନ ସମ୍ବଳ ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଜରୁରୀ। ଚିରାଗ ପାସୱାନ ମଧ୍ୟ ଜାତି ଜନଗଣନାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହା ରାଜନୀତିରେ ବ୍ୟବହାର ନ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।
Caste Census ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ବିହାରରେ ଭାଜପା ଓ ଜେଡି(ୟୁ) ମିଳିତ ଭାବେ ଏନଡିଏ ସରକାର ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୨୦ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଜପା ୭୪ଟି ଆସନ ଜିତି ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲା। ଏବେ ଜାତି ଜନଗଣନା ଘୋଷଣା ଏନଡିଏକୁ ଓବିସି ଓ ପଛୁଆ ଜାତିଙ୍କ ଭୋଟ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆରଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମହାମେଣ୍ଟ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବେ ଦେଖୁଛି। ତେଜସ୍ବୀ ଯାଦବ ଏହାକୁ ଏନଡିଏର ରାଜନୈତିକ ଚାଲ ବୋଲି କହି ସରକାରଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଜନମତ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଏକ୍ସରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଇଛି। କେହି ଏହାକୁ ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଏକ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ତ ଆଉ କେହି ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ପାଇଁ ଏକ ଭୁଲ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ଜାତି ଜନଗଣନା ବିହାରରେ ଏନଡିଏକୁ ଲାଭ ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ଜାତି ରାଜନୀତିକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିପାରେ।
