ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୨।୧୧: ଭାରତ କର୍ନାଟକର ମାଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏଳପିଜି (LPG) ଭଣ୍ଡାର ଗୁମ୍ଫା ନିର୍ମାଣ କରିଛି। ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରାୟ ୧୬୦ ମିଟର ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ୮୦,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ ଟନ ତରଳ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ (LPG) ରଖାଯାଇପାରିବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଭୂତଳ ଗଭୀରରେ ପଥରକୁ କାଟି ନିର୍ମିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଗ୍ୟାସ ଭଣ୍ଡାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହାର ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଏକ ‘ପାତାଳ ଲୋକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ।
ଏହି ଭଣ୍ଡାରଟି ମାଙ୍ଗାଲୁରର ବାଲା ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ ଲିମିଟେଡ (HPCL) ର ଏକ ଏଲପିଜି ୟୁନିଟ ପୂର୍ବରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହାର ନିର୍ମାଣ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା କମ୍ପାନୀ ‘ମେଘା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଆଣ୍ଡ ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚର୍ ଲିମିଟେଡ’ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଗୁମ୍ଫାଟି ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଡିଜାଇନରେ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭୂତଳ ଗଭୀରରେ ଗ୍ୟାସ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରୁଛି ଏବଂ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ରହୁଛି।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତର ବିଶାଖାପାଟଣାରେ ୬୦,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ ଟନ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଏଲପିଜି (LPG) ସଂରକ୍ଷଣ ଗୁମ୍ଫା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ, ମାଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଥିବା ଏହି ଗୁମ୍ଫାଟି ଆକାରରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ଏଥିରେ ୮୦,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ ଟନ ଏଲପିଜି ରଖାଯାଇପାରିବ।
ଏଲପିଜି (LPG) ବା ‘ଲିକ୍ୱିଫାଏଡ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ’କୁ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଏ। ଏହା ଫଳରେ ଅଳ୍ପ ସ୍ଥାନରେ ବହୁତ ଅଧିକ ପରିମାଣର ଗ୍ୟାସ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
ନୂଆ ମାଙ୍ଗାଲୁରୁ ବନ୍ଦରକୁ ମୁଖ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର (ଟର୍ମିନାଲ) ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ୯.୪ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବର ଏକ ଏଲପିଜି ପାଇପଲାଇନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଦେଶରୁ ଜାହାଜ ଯୋଗେ ଆସୁଥିବା ଏଲପିଜିକୁ ସିଧାସଳଖ ବନ୍ଦରରୁ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପରିବହନ କରାଯାଇପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବାହାର କରାଯାଇପାରିବ।
ପଥର ଗଠନ ଚାରିପାଖରେ ଜଳର ଚାପ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଲିକ (ନିର୍ଗତ) ହେବାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ ‘ୱାଟର କର୍ଟେନ’ (ଜଳର ଆବରଣ) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲଗାଯାଇଛି। ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟକୁ ଏଲପିଜି ପଠାଇବା ଏବଂ ସେଠାରୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ବ୍ୟାସଯୁକ୍ତ ପାଇପ ବିଛାଯାଇଛି।
ମୁଖ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ଗୁମ୍ଫାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନ ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୧ ମିଟର ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଶାଫ୍ଟ (shaft) ପ୍ରାୟ ୧୫୬ ରୁ ୧୬୪ ମିଟର ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, ଯେତେବେଳେ କି ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କକ୍ଷ ଯଥାକ୍ରମେ ପ୍ରାୟ ୨୨୦ ଏବଂ ୨୨୫ ମିଟର ଗଭୀରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ।