ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୩୦।୪: ଭାରତ ସମ୍ପ୍ରତି ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ, ବିଶେଷକରି ଆମେରିକାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଭାରତ ଏହାର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିଦ୍ୟୁତ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସୌରଶକ୍ତିରେ ବିଶ୍ୱର ଏକ ନେତା ହେବା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି। ୨୦୨୫ ମସିହାର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏହାର ସୌରଶକ୍ତି କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଆମେରିକା ଭଳି ବିକଶିତ ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ପ୍ରବଳ ଗରମ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଗ୍ରୀଡ ବିଫଳ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାରତର ଗ୍ରୀଡ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତିରେ ଚାଲୁଛି।
2025 ବର୍ଷ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ବର୍ଷ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ବାର୍ଷିକ ସୌରଶକ୍ତି କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିରେ ଭାରତ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆମେରିକାକୁ ପଛରେ ପକାଇଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୩୮ ଗିଗାୱାଟ ସୌରଶକ୍ତି କ୍ଷମତା ଯୋଡ଼ିଛି। ଏହି ସଫଳତାର ପରିମାଣ ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ବିଦ୍ୟୁତ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଥା ହେଉଛି ଆମେ କେବଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରିଛୁ।
ଗୋଟିଏ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଚାଇନା ସୌର ପ୍ୟାନେଲ ଏବଂ ମଡ୍ୟୁଲର ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ମହାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ସରକାର ଚାଇନାରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସୌର ମଡ୍ୟୁଲ ଉପରେ କଷ୍ଟମ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ PLI (ଉତ୍ପାଦନ ଲିଙ୍କ୍ଡ ଇନସେଣ୍ଟିଭ) ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ 26,500 କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରିଥିଲେ। ଫଳସ୍ବରୂପ, ଭାରତର ଘରୋଇ ସୌର ମଡ୍ୟୁଲ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା 200 ଗିଗାୱାଟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଆମେ ଆଉ କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ ଉପଭୋକ୍ତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର।
ଏହି ଭିତ୍ତିଭୂମିର ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା ଏପ୍ରିଲ 2026 ର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗରମ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା। ତାପମାତ୍ରା 45 ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ଛୁଇଁବା ସହିତ, ଦେଶର ବିଦ୍ୟୁତ ଚାହିଦା ରେକର୍ଡ 256 ଗିଗାୱାଟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏତେ ଅଧିକ ଚାହିଦା ସମଗ୍ର ବିଦ୍ୟୁତ ଗ୍ରୀଡକୁ ଏକ ସ୍ଥିର ସ୍ଥିତିକୁ ଆଣିପାରିଥାନ୍ତା, ଯେପରି ପ୍ରାୟତଃ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଭାରତର ଗ୍ରୀଡ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା ଯେ ସର୍ବାଧିକ ଚାହିଦା ସମୟରେ ସୌର ଶକ୍ତି 57 ଗିଗାୱାଟରୁ ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ ଯୋଗାଣ କରିଥିଲା, ଯାହା ଗ୍ରୀଡକୁ ଭୁଶୁଡିବାରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି ଭିତ୍ତିଭୂମି 20 ଶତାବ୍ଦୀ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାରତ ଏକ ‘ଜଳବାୟୁ-ସ୍ଥାପକ ମେଗା-ଗ୍ରୀଡ’ ବିକଶିତ କରୁଛି। ଏହି ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀଡ କେବଳ ଭବିଷ୍ୟତର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଡିଜାଇନ କରାଯାଇଛି ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ମଧ୍ୟ। ଆଜି, ଭାରତର ‘ସୌର ଆଧିପତ୍ୟ’ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସ୍ବୀକୃତି ପାଉଛି।