ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧।୫: ଭାରତ ସରକାର ଜନଗଣନା ସହିତ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ମଧ୍ୟ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବୁଧବାର କ୍ୟାବିନେଟ କମିଟି ଅନ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟାରୀ ଆଫେୟାର୍ସ (CCPA) ବୈଠକ ପରେ ମୋଦି ସରକାର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଜନଗଣନା ସହିତ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିବେ। ତେବେ, ଏହି ଜନଗଣନା କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଏବଂ କେବେ ଶେଷ ହେବ, ତାହା ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିନାହାନ୍ତି।
୨୦୧୧ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଜନଗଣନା ଭାରତର ୧୫ତମ ଏବଂ ସ୍ବାଧୀନ ଭାରତର ୭ମ ଜନଗଣନା ଥିଲା। ଏହି ଜନଗଣନାରେ ୬,୪୦,୮୬୭ ଗାଁ ଏବଂ ୭,୯୩୫ ସହର (କସବା) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟା ୧,୨୧୦,୮୫୪,୯୭୭ ଥିଲା। ଏହି ଜନଗଣନା ପାଇଁ ମୋଟ ୨୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ, ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୮୨ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୯ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକର ପ୍ରେସ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁସାରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ 8,254 କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ 2021 ମସିହାରେ ଭାରତ ଜନଗଣନା କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି।
ଜନଗଣନା ଏକ ବିରାଟ ଓ ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏଥିପାଇଁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ମାନଚିତ୍ରଣ, ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଗଣନାକାରୀଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହିତ, ଠିକଣା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଭାବ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ଓ ତହସିଲ ସୀମାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଜନଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁଁ ଭାରତରେ ୨୦୨୧ ଜନଗଣନା ସ୍ଥଗିତ ରହିଥିଲା, ଯାହା ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ଜଟିଳତାକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି।
ବିହାରରେ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନାର ଖର୍ଚ୍ଚ
ବିହାରରେ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ପାଇଁ ନୀତିଶ ସରକାର ୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଉଦାହରଣ ଯେ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ମଧ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚବହୁଳ ହୋଇପାରେ।
