ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୯।୧୧: ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବିପ୍ଳବ ଏକ ‘ଟ୍ୟାପ୍ ଇକୋନୋମି’ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଯାହା ସଞ୍ଚୟରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷତି ଘଟାଉଛି। ପ୍ରତିଦିନ ଆମେ Paytm, PhonePe, ଏବଂ Google Pay ଭଳି ଡିଜିଟାଲ୍ ୱାଲେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଚା’ କପ୍, ରିକ୍ସା ଭଡ଼ା କିମ୍ବା ଆପ୍ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ପାଇଁ ସ୍ୱଳ୍ପ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ଦେଉଛୁ। ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ‘ମାଇକ୍ରୋ-ପେମେଣ୍ଟ’ ଏତେ ସହଜ ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ମାସ ଶେଷରେ ଏହା ଶହ ଶହ ବା ହଜାର ହଜାର ଟଙ୍କାରେ ପରିଣତ ହୋଇ ସଞ୍ଚୟକୁ ନିରବରେ କମାଇ ଦେଉଛି।
ବ୍ୟବହାରିକ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ପାରମ୍ପରିକ ନଗଦ ଟଙ୍କା ଦେବାବେଳେ ଖର୍ଚ୍ଚର ଯେଉଁ ‘ଯନ୍ତ୍ରଣା’ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିଲା, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟରେ ତାହା ନଥାଏ। ଫଳରେ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ୬୮% ଉତ୍ତରଦାତା ଡିଜିଟାଲ୍ ୱାଲେଟ୍କୁ ଯିବା ପରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ସ୍ୱଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ଜିନିଷ ଯଥା- ଅନ୍ଲାଇନ୍ ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ଡର ଏବଂ ଓଟିଟି ରିନ୍ୟୁଆଲ୍ ଉପରେ। ପ୍ରତି ଛୋଟ ପେମେଣ୍ଟ ‘ଡୋପାମାଇନ୍’ ରିଲିଜ୍ କରି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ଯାହା ଖର୍ଚ୍ଚର ଏକ ଅସରନ୍ତି ଅଭ୍ୟାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ଏହି କ୍ଷତିର ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତର ହେଉଛି ‘ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ କ୍ରିପ୍’ ବା ଗ୍ରାହକତା ବୃଦ୍ଧି। Netflix, Amazon Prime, Apple Music, Spotify, Hotstar ଭଳି ଅନେକ ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବାର ମାସିକ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ (ଯାହା 49 କିମ୍ବା 99 ଟଙ୍କାର ହୋଇପାରେ) ଅଟୋ-ଡେବିଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିରବରେ କଟାଯାଏ। ୨୦୨୦ ପରଠାରୁ ଭାରତରେ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ 30% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଉପଭୋକ୍ତାମାନେ କେଉଁ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ତାହା ଟ୍ରାକ୍ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି।
ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ‘ମାଇଣ୍ଡଫୁଲ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ଉପଯୋଗ’ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି। ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁବିଧାକୁ ସଚେତନ ପସନ୍ଦ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।
- ଅଟୋ-ପେମେଣ୍ଟ ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
- ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।
- ‘Pay’ ବଟନ୍ ଟ୍ୟାପ୍ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ୫ ସେକେଣ୍ଡ ବ୍ରେକ୍ ନିଅନ୍ତୁ।
ଡିଜିଟାଲ୍ ୱାଲେଟ୍ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସହଜତା ଆମର ଆର୍ଥିକ ଆଚରଣକୁ ନିରବରେ ବଦଳାଇ ଦେଉଛି। ୱାଲେଟ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆର୍ଥିକ ଅନୁଶାସନ ମାନବିକ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
