ଆଜି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫିଲ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସତ୍ୟଜିତ୍ ରାୟଙ୍କ ୧୦୧ତମ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ। ଭାରତୀୟ ସିନେମାର ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ସତ୍ୟଜିତ୍ ଏକାଧାରାରେ ଜଣେ ଲେଖକ, କଳାକାର, ଚିତ୍ରକାର, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା, ଗୀତିକାର, କଷ୍ଟ୍ୟୁମ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଥିଲେ। କଳା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ ଏକ ସୃଜନଶୀଳ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସତ୍ୟଜିତ୍ ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ ଏଜେନ୍ସିରୁ ନିଜର କ୍ୟାରିଅର୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଡେବ୍ୟୁ ଫିଲ୍ମ ‘ପାଥର ପଞ୍ଚଲି’ ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ଫିଲ୍ମ ଭାରତୀୟ ସିନେମାକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପରିଚିତ କରିଥିଲା।
୧୯୨୧ ମସିହା ମେ ୨ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସତ୍ୟଜିତ୍ ରାୟଙ୍କ ନାମ ଦେଶର ମହାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମିଲ ଅଛି। ସେ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ‘ପାଥର ପଞ୍ଚଲି’, ‘ଅପରାଜିତୋ’, ‘ଅପୁରସଂସାର’ ଏବଂ ‘ଚାରୁଲତା ଭଳି ଅନେକ ସ୍ମରଣୀୟ ଫିଲ୍ମ ଭେଟି ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ମୋଟ ୩୭ଟି ଫିଲ୍ମ ନିର୍ମାଣ କରି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଥରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିବାବେଳେ ସେ ଫିଲ୍ମ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୫୦, ଏପ୍ରିଲରେ, ରାୟ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଇଂଲଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେ ଏକ ବିଦେଶୀ ବିଜ୍ଞାପନ କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରୁଥିଲେ। କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଶିଖିବା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀ ତାଙ୍କୁ ୬ ମାସ ପାଇଁ ଲଣ୍ଡନ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଇଲା।
ଲଣ୍ଡନରେ ସେ ବାଇସାଇକେଲ୍ ଥିବ୍ସ ଫିଲ୍ମ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ଫିଲ୍ମରେ ଏତେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେବାକୁ ମନ ବଳାଇଥିଲେ। ଲଣ୍ଡନରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ଫିଲ୍ମ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଫିଲ୍ମ ‘ପାଥର ପଞ୍ଚଲି’ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ଫିଲ୍ମ କାନ୍ସ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲା। ସତ୍ୟଜିତ୍ ରୟ ଅଧିକାଂଶ ଫିଲ୍ମ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷାରେ କରିଥିଲେ।
ଭାରତୀୟ ସିନେମାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସତ୍ୟଜିତ୍ ରାୟଙ୍କୁ ଭାରତ ସରକାର ୩୨ଟି ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ସିନେମାରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଓସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ କମିଟିର ସଭାପତି ନିଜେ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଅସୁସ୍ଥତା ହେତୁ ଯାତ୍ରା କରିପାରି ନ ଥିବା ରାୟଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
