ମୁମ୍ବାଇ,୮।୧୦: ବଲିଉଡରେ ଏପରି କିଛି ଅଭିନେତା ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ପରଦାରେ ଚରିତ୍ର ରୂପାୟନ କରିବାଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ ଦର୍ଶକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି; ନାନା ପାଟେକର ହେଉଛନ୍ତି ସେହିପରି ଜଣେ କଳାକାର। ଏକ ଦମଦାର୍ ସ୍ବର, ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ସ୍ବଭାବ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିନୟ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପରିଚୟ ରହିଆସିଛି। ସେ କେବେବି ନିଜ ଭୂମିକାକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ନିଜ ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭର କରିନାହାନ୍ତି।
ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ଦକ୍ଷତା ସର୍ବଦା ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହୋଇ ରହିଛି। ତଥାପି, ନାନା ପାଟେକରଙ୍କ ଜୀବନର ଏପରି ଏକ ଦିଗ ରହିଛି ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି। ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଇଚ୍ଛା, ଯାହା ବିଷୟରେ ସେ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ନିଜ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଦ ଭ୍ୟାକ୍ସିନ ୱାର୍’ (The Vaccine War)ର ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ନିଜର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ତାଙ୍କର ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ତାଙ୍କର ସରଳ ସ୍ବଭାବ ଏବଂ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଥିବା ଅନନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
୨୦୨୩ ମସିହାରେ ‘ଦି ଭ୍ୟାକ୍ସିନ ୱାର୍’ (The Vaccine War) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ନାନା ପାଟେକର ନିଜର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ କଥା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ବିଷୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ସର୍ବଦା ଏକ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ କରିଆସିଛନ୍ତି; ସେ ନିଜେ କୌଣସି ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କାଠ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଅଲଗା କରି ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଠ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ନାନା ପାଟେକର କହିଥିଲେ, ‘ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ୧୨ ମହଣ କାଠ ରଖିଛି। ସେହି କାଠ ବ୍ୟବହାର କରି ମୋର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଉ।’
ତାଙ୍କର ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ କରିଥିଲା; ସାଧାରଣତଃ କଳାକାରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନାନା ନିଜସ୍ବ ଅନନ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ବିଷୟ ଉପରେ କଥା ହୋଇଥିଲେ।
ଏହି ଆଲୋଚନାର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଂଶ ଥିଲା ନାନା ପାଟେକରଙ୍କର ସେହି ମନ୍ତବ୍ୟ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ନିଜର ଶବଦାହ ପାଇଁ ଓଦା କାଠ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଶବଦାହ ପାଇଁ ଓଦା କାଠ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧୂଆଁ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବାହାର କରିଦେବ।
ନିଜର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀରେ ହାସ୍ୟରସ ଓ ଭାବପ୍ରବଣତାର ମିଶ୍ରଣ ଘଟାଇ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ସେହି ଧୂଆଁ ଯୋଗୁ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବାହାରିବ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୁଲରେ ଭାବିନେବେ ଯେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ନାନାଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା: ସେ ଚାହୁଁନଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକମାନେ କେବଳ ଦେଖାଣିଆ ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଫଟୋଚିତ୍ରରେ ଫୁଲମାଳ ପିନ୍ଧାଇବା ଭଳି ଔପଚାରିକତାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ସ୍ବଭାବ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବାସ୍ତବବାଦୀ ତଥା ଆଡ଼ମ୍ବରହୀନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ସେ ଚାହୁଁନଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବିଦାୟ କୌଣସି ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବପ୍ରବଣତା କିମ୍ବା ଖାଲି ଦେଖାଣିଆ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଅବସର ପାଲଟିଯାଉ।
ଏହି ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ନାନା ପାଟେକର ନିଜ ପରିବାର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମାତାପିତା, ଭାଇ ଏବଂ ଭଉଣୀମାନେ ଆଉ ଏହି ଦୁନିଆରେ ନାହାନ୍ତି; ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜର ଅନେକ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି।
ତାଙ୍କ କଥାରୁ ଏପରି ଏକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯାହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୀବନର ଏକ ସ୍ବାଭାବିକ ସତ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହା କୌଣସି ସମାପ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏପରି ଏକ ଅଂଶ ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ତଥାପି, ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତାମତ ଉପରେ ବିଚାର କରିବା ସମୟରେ ଏହା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ନାନାଙ୍କ କଥାର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ସେ ଯେଉଁ ସହଜ ଓ ସ୍ବାଭାବିକ ଢଙ୍ଗରେ ନିଜର ଚିନ୍ତାଧାରା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ।