ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ (B.Ed) କଲେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ କେତେ ଦରମା ମିଳିଥାଏ। ଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ନିହାତି ଆସୁଥିବ। କିଛିଦିନ ପରେ ବି.ଏଡର ଏଣ୍ଟ୍ରାନସ ପରୀକ୍ଷା ଥିବାବେଳେ ବହୁ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ର ଏନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ତେବେ ଖଣ୍ଡେ ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇଁ ଅନେକେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଉଥିବେଳେ ଏହି ପରୀକ୍ଷା ଦେବା ନେଇ ବହୁ ପରୀକ୍ଷାର୍ଥୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ତେବେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ କଲେ ମାସକୁ ଦରମା କେତେ ମିଳିବ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…
ତାହା ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେପରିକି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ସ୍କୁଲ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା, ପଦବୀ, ଓ ସ୍ଥାନ। ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ ସ୍ନାତକୋତ୍ତରଙ୍କ ଦରମା ଓ ସମ୍ଭାବନା ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କରିବୁ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦରମା
ବି.ଏଡ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିବା ଶିକ୍ଷକମାନେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିପାରନ୍ତି। ଦରମା ନିମ୍ନଲିଖିତ କାରଣ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରେ ଦରମା:
ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଟିଚର ଏଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (CTET) କିମ୍ବା ଓଡ଼ିଶା ଟିଚର ଏଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (OTET) ପାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦରମା: ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରେ ଦରମା ପ୍ରାୟ ମାସିକ ୧୬,୦୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ (କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଚୁଆଲ ଭିତ୍ତିରେ)। ୬ ବର୍ଷ ପରେ ନିୟମିତ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ଦରମା ୩୫,୦୦୦ ରୁ ୬୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଡିୟରନେସ ଆଲାଉନ୍ସ (DA), ହାଉସ ରେଣ୍ଟ ଆଲାଉନ୍ସ (HRA) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା ମିଳିଥାଏ।
ପଦବୀ ଅନୁସାରେ: ଟ୍ରେନଡ ଗ୍ରାଜୁଏଟ ଟିଚର (TGT) ପାଇଁ ଦରମା ପ୍ରାୟ ୪୪,୯୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ (ଗ୍ରୁପ-ବି ପୋଷ୍ଟ)। ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ପଦୋନ୍ନତି ସହିତ ଦରମା ୬ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବାର୍ଷିକ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ, ବିଶେଷକରି ପ୍ରିନ୍ସିପାଲ କିମ୍ବା ଏଜୁକେସନ ଅଫିସର ଭଳି ଉଚ୍ଚ ପଦବୀରେ।
ଘରୋଇ ସ୍କୁଲରେ ଦରମା:
ଘରୋଇ ସ୍କୁଲରେ ଦରମା ସାଧାରଣତଃ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ତୁଳନାରେ କମ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନାମୀ ଘରୋଇ ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍କୁଲରେ ଅଧିକ ଦରମା ମିଳିପାରେ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦରମା: ଓଡ଼ିଶାରେ ଘରୋଇ ସ୍କୁଲରେ ନୂତନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଦରମା ମାସିକ ୮,୦୦୦ ରୁ ୨୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ।
ଅଭିଜ୍ଞତା ସହିତ: ୫-୧୦ ବର୍ଷ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିବା ଶିକ୍ଷକମାନେ ୩୦,୦୦୦ ରୁ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ମାସିକ ପାଇପାରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଭଳି ସହରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ (KVS) ଓ ନବୋଦୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦରମା ୬ ଲକ୍ଷରୁ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବାର୍ଷିକ ହୋଇପାରେ।
ସ୍ପେଶାଲ ଏଜୁକେସନ ଶିକ୍ଷକ:
ବି.ଏଡ ସ୍ପେଶାଲ ଏଜୁକେସନ ସ୍ନାତକୋତ୍ତରଙ୍କ ପାଇଁ ଦରମା ସାଧାରଣତଃ ୨ ରୁ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବାର୍ଷିକ ହୋଇଥାଏ। ନୂତନ ଶିକ୍ଷକମାନେ ୨-୩ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବାର୍ଷିକ ପାଆନ୍ତି। ସର୍ଭା ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ (SSA) ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ (RMSA) ଭଳି ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପେଶାଲ ଏଜୁକେସନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଚାହିଦା ବଢ଼ିଛି।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର:
ବି.ଏଡ ସ୍ନାତକୋତ୍ତରମାନେ ଶିକ୍ଷକତା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯେପରିକି ଏଜୁକେସନାଲ କନସଲଟାଣ୍ଟ, କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ରାଇଟର, କାଉନସେଲର କିମ୍ବା ଅନଲାଇନ ଏଜୁକେଟର ଭାବେ କାମ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦରମା ୩.୫ ଲକ୍ଷରୁ ୬ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବାର୍ଷିକ ହୋଇପାରେ।
ଦରମାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା କାରଣ
ଅଭିଜ୍ଞତା: ଅଧିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିବା ଶିକ୍ଷକମାନେ ଅଧିକ ଦରମା ପାଆନ୍ତି।
ସ୍ଥାନ: ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଭଳି ସହରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦରମା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ।
ସ୍କୁଲର ପ୍ରକାର: ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ସ୍କୁଲ ଅନୁସାରେ ଦରମା ଭିନ୍ନ ହୁଏ।
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭଳି ବିଷୟ ପଢ଼ାଉଥିବା ଶିକ୍ଷକମାନେ ଅନ୍ୟ ବିଷୟ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଦରମା ପାଇପାରନ୍ତି।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା
ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଦରମା ସହିତ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୁବିଧା ପାଇଥାନ୍ତି:
ଡିୟରନେସ ଆଲାଉନ୍ସ (DA)
ହାଉସ ରେଣ୍ଟ ଆଲାଉନ୍ସ (HRA)
ମେଡିକାଲ ଆଲାଉନ୍ସ
ପେନସନ ଓ ଗ୍ରାଚୁଇଟି
ଘରୋଇ ସ୍କୁଲରେ ଏହି ସୁବିଧା ସ୍କୁଲ ନୀତି ଉପରେ ର୍ନିଭର କରେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ ପରେ କ୍ୟାରିୟର ସମ୍ଭାବନା
ସରକାରୀ ଚାକିରୀ: ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ନବୋଦୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଓ ଏନଜିଓ ଭଳି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ଚାକିରୀ ମିଳିପାରେ।
ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର: ଘରୋଇ ସ୍କୁଲ, କୋଚିଂ ସେଣ୍ଟର, ଅନଲାଇନ ଏଜୁକେସନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଓ ସ୍ପେଶାଲ ଏଜୁକେସନ ସେଣ୍ଟରରେ କାମ କରିପାରିବେ।
ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା: ବି.ଏଡ ପରେ ଏମ.ଏଡ, ଏମ.ଫିଲ କିମ୍ବା ପିଏଚଡି କରି କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଲେକ୍ଚରର ବା ପ୍ରଫେସର ଭାବେ କାମ କରିପାରିବେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ବି.ଏଡ ପରେ ଶିକ୍ଷକତା ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଓ ସ୍ଥିର କ୍ୟାରିୟର ବିକଳ୍ପ। ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରେ ଦରମା ଓ ସୁବିଧା ଅଧିକ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ନମନୀୟତା ଓ ଅଭିଜ୍ଞତା ଅନୁସାରେ ଦରମା ବୃଦ୍ଧିର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ବି.ଏଡ ସ୍ନାତକୋତ୍ତରମାନେ ଅଭିଜ୍ଞତା, ଅତିରିକ୍ତ ଯୋଗ୍ୟତା (ଯେପରିକି CTET/OTET) ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ବାଛି ନିଜର କ୍ୟାରିୟରକୁ ଆଗେଇ ନେଇପାରନ୍ତି।
