ପୋର୍ଟ ଭିଲା,୨୪।୧୦: ଶନିବାର, ଅକ୍ଟୋବର ୨୪ରେ ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଥିବା ଭାନୁଆଟୁ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ନିକଟରେ ୭.୨ ତୀବ୍ରତାର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି। ଏହା ପରେ, ‘ପାସିଫିକ ସୁନାମି ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ସେଣ୍ଟର’ (ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ସୁନାମି ଚେତାବନୀ କେନ୍ଦ୍ର) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ସୁନାମି ଚେତାବନୀ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଉକ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରୁ ୩୦୦ କିଲୋମିଟର ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ବିପଜ୍ଜନକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
‘ୟୁନାଇଟେଡ ଷ୍ଟେଟ୍ସ ଜିଓଲୋଜିକାଲ ସର୍ଭେ’ (USGS) ର ପ୍ରାଥମିକ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଭୂକମ୍ପ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ ୧୦ କିଲୋମିଟର ଗଭୀରତାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ସେହି ସମାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ୬.୯ ତୀବ୍ରତାର ଆଉ ଏକ ଭୂକମ୍ପ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ତେବେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇଟି ପୃଥକ ଭୂକମ୍ପ ଥିଲା ନା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଘଟଣାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆକଳନରେ କିଛି ତ୍ରୁଟି ରହିଥିଲା, ତାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
ୟୁଏସଜିଏସ (USGS) ଅନୁଯାୟୀ, ୭.୨ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଭାନୁଆଟୁର ସୋଲା ସହରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲା। ଏହାର ଗଭୀରତା ପ୍ରାୟ ୧୦ କିଲୋମିଟର ବୋଲି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ତୀବ୍ରତା ୬.୯ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ପୋର୍ଟ-ଓଲରୀ (Port-Olry) ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୯୭ କିଲୋମିଟର ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ତଥା ୧୦ କିଲୋମିଟର ଗଭୀରତାରେ ରହିଥିଲା। ଏହି ତଥ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଘଟଣାର ପ୍ରାୟ ୨୫ ସେକେଣ୍ଡ ପରେ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।
ଉଭୟ ତଥ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂପୃଷ୍ଠର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ ହୋଇଥିବା ଭୂକମ୍ପୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସୂଚିତ କରୁଛି। ତେବେ, ପ୍ରାଥମିକ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ ଯେ ଏଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ ପୃଥକ ଭୂକମ୍ପ ଥିଲା, ନା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭୂକମ୍ପୀୟ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ନିରୀକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆକଳନରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥିଲା।
ପାସିଫିକ ସୁନାମି ଚେତାବନୀ କେନ୍ଦ୍ର (Pacific Tsunami Warning Center) ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ, ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରୁ ୩୦୦ କିଲୋମିଟର ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିପଜ୍ଜନକ ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ସମୁଦ୍ର ତଳେ ହେଉଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପ ସୁନାମି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଏହା ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରେ ହଠାତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଘଟାଏ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଥିବା ପ୍ରଭାବର ଆକଳନ ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା, ଏହାର ଗଭୀରତା ଏବଂ ଜନବସତି ଥିବା ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ।
ଭାନୁଆଟୁ (Vanuatu) ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଟି ଭୂକମ୍ପ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ; ଏଠାରେ ଟେକ୍ଟୋନିକ ପ୍ଲେଟଗୁଡ଼ିକର ଗତିବିଧି ଯୋଗୁ ବାରମ୍ବାର ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ। ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା କ୍ଷୟକ୍ଷତି କେବଳ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ଓ ଗଭୀରତା ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନବସତି ଥିବା ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ତଥା ସ୍ଥାନୀୟ କୋଠାବାଡ଼ି ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।