ଅନୁଗୋଳ ଅଫିସ, ୫।୩: ଅନୁଗୋଳ ଉପଖଣ୍ଡରୁ ୨୮ଟି ହିରୋଷ୍ଟୋନ ବା ବୀର ଫଳକର ସନ୍ଧାନ ମିଳିଛି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରସ୍ତର ଫଳକଗୁଡ଼ିକ ନତଡା, ଝିଣ୍ଟିପାଳ, ବଡ କେରଜାଙ୍ଗ ଓ କୋରଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ ରହିଥିବା ପ୍ରାକ୍ତନ ଇତିହାସ ପ୍ରାଧ୍ୟାପିକା ଓ ଗବେଷିକା ରମା ମଞ୍ଜରୀ ସାହୁ ଏବଂ ସାହିତି୍ୟକ ତ୍ରେତାନନ୍ଦ ସାମନ୍ତ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ଦୁହେଁ ଉକ୍ତ ଗ୍ରାମଗୁଡିକୁ ଯାଇ ବୀର ଫଳକ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। ଦଳପତି ତଥା ଜଣେ ଯୋଦ୍ଧା ବୀରତ୍ୱର ସହ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଲଢେଇ କରିବା ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ଫଳକ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାର ପରମ୍ପରାକୁ ଅନୁଗୋଳର ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟ ଯୁଗୀୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଏହି ବୀର ଫଳକ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି। ନତଡା ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟସ୍ଥଳର ଏକ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ୩ ଓ ଝିଣ୍ଟିପାଳଠାରେ ୮, ବଡ କେରଜାଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ୧୨, କୋରଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ ୫ଟି ଖଣ୍ଡିତ ଓ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ବୀର ଫଳକ ରହିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସମସ୍ତ ବୀର ଫଳକ ବାଲିପଥରରେ ତିଆରି l ଫଳକର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ବାମ ହାତରେ ଢାଲ ଓ ଡାହାଣ ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଦିତ ହୋଇଛି। କେବଳ ଝିଣ୍ଟିପାଳ ଫଳକର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଯୋଦ୍ଧା ଜଣକ ବୀରଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାପରେ ସ୍ବର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରୁଥିବାର ଚିତ୍ର ଖୋଦିତ ହୋଇଛି। ଉପରୋକ୍ତ ୨୮ ବୀର ଫଳକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଫଳକରେ ଅଭିଲେଖ ନ ଥିବାରୁ ସେଗୁଡିକର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାଳ ନିରୂପଣ କରି ହୁଏନାହିଁ l ତେବେ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ବୀର ଫଳକଗୁଡିକ ଅଷ୍ଟମରୁ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନିତ ନେଇ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଥିବା ରମା ମଞ୍ଜରୀ ସାହୁ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିରଳ ସ୍ଥାପତ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସାହୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
