ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୫।୮: ଭାରତରେ ୟୁରୋପ ତୁଳନାରେ ପ୍ୟାକେଜ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟର ସମାନ ବିଶ୍ୱ ବ୍ରାଣ୍ଡ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ରଚନା, ପୁଷ୍ଟିକର ସୂଚନା ଏବଂ ଚେତାବନୀ ଲେବଲର ପ୍ରସଙ୍ଗ ପୁଣି ଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ପ୍ରଶ୍ନଟି କେବଳ ଫାଣ୍ଟା କିମ୍ବା ମ୍ୟାଗି ଭଳି ଉତ୍ପାଦ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ; ବରଂ, ଏହା ଚିନ୍ତା କରୁଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକମାନେ ୟୁରୋପ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିକଶିତ ବଜାରରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ସମାନ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ମାନଦଣ୍ଡ ପାଉଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ୟୁକେରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଫାଣ୍ଟାର ଏକ କ୍ୟାନରେ ଭାରତରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ସଂସ୍କରଣ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ କ୍ୟାଲୋରୀ ଏବଂ କମ ଚିନି ଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ କିଛି କୃତ୍ରିମ ରଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କରେ କଠୋର, ସ୍ପଷ୍ଟ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଏହା ଭାରତରେ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦର ଲେବଲିଂ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇ ବିତର୍କକୁ ତୀବ୍ର କରିଛି।
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଫାଣ୍ଟା ପ୍ରକାରର ଉଦାହରଣ ଦେଇ, କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବଜାର ଉପରେ ଆଧାର କରି ଉତ୍ପାଦ ରେସିପିଗୁଡ଼ିକୁ କାହିଁକି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଉଛି। ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ, କିଛି କୃତ୍ରିମ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚେତାବନୀ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ, ପ୍ୟାକେଜିଂରେ ଏପରି ସୂଚନା କମ ପ୍ରମୁଖ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
ତଥାପି, ଖାଦ୍ୟ ନିୟମ, ଅନୁମୋଦିତ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦ ଫର୍ମୁଲେସନ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ, କେବଳ ପ୍ୟାକେଜିଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଏହା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେବା ଅନୁଚିତ ହେବ ଯେ ଏକ ଉତ୍ପାଦକୁ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ କ୍ଷତିକାରକ ହେବା ପାଇଁ ଜାଣିଶୁଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଭାରତରେ ପ୍ୟାକେଜ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ‘ପ୍ୟାକ-ସମ୍ମୁଖ’ ଚେତାବନୀ ଲେବଲ ସହିତ ଜଡିତ। ଜନସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ୟାକେଜର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ଉଚ୍ଚ ଚିନି, ଲୁଣ ଏବଂ ଚର୍ବି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଗ୍ରାହକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ କିଣିବା ସମୟରେ ପ୍ୟାକେଜର ପଛପଟେ ଥିବା ବିସ୍ତୃତ ପୁଷ୍ଟିସାରଣୀ ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏକ ସରଳ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚେତାବନୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ପସନ୍ଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପ ଯୁକ୍ତି କରେ ଯେ କେବଳ ରଙ୍ଗ-କୋଡେଡ ଚେତାବନୀ ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆଚରଣରେ ଇଚ୍ଛିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରିବ ନାହିଁ।
ପ୍ୟାକେଜ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ୟାକ-ସମ୍ମୁଖ ଲେବଲ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି। କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ, ଚିନି, ଲୁଣ ଏବଂ ଚର୍ବି ସ୍ତରର ଏକ ସହଜରେ ବୁଝିବା ସାରାଂଶ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଏବଂ ସବୁଜ ସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଲାଭ ହେଉଛି ଯେ ଗ୍ରାହକମାନେ ବ୍ୟାପକ ସୂଚନା ପଢ଼ିବା ବିନା ଏକ ଉତ୍ପାଦର ପୁଷ୍ଟିକର ପ୍ରୋଫାଇଲ ବିଷୟରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଧାରଣା ପାଇପାରିବେ। ଭାରତରେ ସମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ବହୁ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଛି।
ବିଶ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ୟୁରୋପ ଏବଂ ୟୁକେ ଭଳି ବଜାରରେ କଠୋର ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ଭଳି ବଜାରରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭିନ୍ନ ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ମ୍ୟାଗି ଏବଂ କିଟକ୍ୟାଟ ଭଳି ବ୍ରାଣ୍ଡ ସହିତ ଜଡିତ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ବିତର୍କରେ ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଛି। ସମାନ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉପାଦାନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରିମାଣ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ; ସ୍ଥାନୀୟ ନିୟମ, ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପସନ୍ଦ, ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ବଜାର ଅବସ୍ଥା ଭଳି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟରେ ଅବଦାନ ରଖିପାରେ।
ତେଣୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିସଙ୍ଗତିକୁ କେବଳ ‘ଦ୍ୱୈତ ମାନଦଣ୍ଡ’ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ, ତଥାପି ସ୍ବଚ୍ଛତା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଠାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଭାରତରେ ପ୍ୟାକେଜ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟର ବଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିସ୍ତାର ହେଉଛି। ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସହିତ, ଜନସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚିନି, ଲୁଣ ଏବଂ ଚର୍ବିଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ସ୍ଥୂଳତା ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିପଦ ମଧ୍ୟରେ, ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦ ବିଷୟରେ ସଠିକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ପ୍ୟାକ ପୂର୍ବରୁ ଚେତାବନୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦ ଗଠନ ଏବଂ ପ୍ୟାକେଜିଂ ରଣନୀତିକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରେ। ସେହି ସମୟରେ, ଏହା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତ ପୁଷ୍ଟିକର ପ୍ରୋଫାଇଲ ବୁଝିବା ସହଜ କରିବ।
ତଥାପି, କେବଳ ଲେବଲିଂ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ; ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଜ୍ଞାପନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ, ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସଚେତନତା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
