ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ୮ ମାର୍ଚ୍ଚକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ବାହାନାରେ, ଭାରତ ସମେତ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା, ସେମାନଙ୍କର ସଫଳତା ଏବଂ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୁଏ। ତେବେ ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବୁ ଯେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ଲୋକ ସଭାରେ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କେତେ। ସମୟ ସହିତ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ନା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ମୋଟ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଦଳର?
ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ଦେଶରେ ମୋଟ 543 ଜଣ ଲୋକ ସଭା ଏମପି ଅଛନ୍ତି। ଗତ ବର୍ଷ ହିଁ, ଏପ୍ରିଲରୁ ଜୁନ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ସାଧାରଣ ର୍ନିବାଚନରେ, ୭୪ ଜଣ ମହିଳା ଏମପି ର୍ନିବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ୧୭ତମ ଲୋକ ସଭା ତୁଳନାରେ, ଚଳିତ ଲୋକ ସଭା (୧୮ତମ ଲୋକ ସଭା)ରେ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଯଦି ଆମେ ପ୍ରତିଶତରେ କଥା ହେବା, ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଲୋକ ସଭାରେ ଅଧା ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ୧୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ଟିକିଏ କମ। ୨୦୧୯ ସାଧାରଣ ର୍ନିବାଚନ ପରେ, ୭୮ ଜଣ ମହିଳା ସଂସଦରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
କେଉଁ ଦଳର କେତେ ଜଣ ଏମପି?
ଗତ ଲୋକ ସଭା ର୍ନିବାଚନରେ ଭାଜପା ୬୯ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲା। ଯେଉଁଥିରୁ ୩୧ ଜଣ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେହିପରି, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ୨୦୧୯ରେ ଭାଜପା ୫୬ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରୁ ୪୧ ଜଣ ଜିତିଥିଲେ। ଶାସକ ଭାଜପା ପରେ, ଯଦି ଆମେ ବିରୋଧୀ ଦଳ କଂଗ୍ରେସ ବିଷୟରେ କଥା ହେବା, ତେବେ ସେମାନେ 41 ଜଣ ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ 13 ଜଣ ର୍ନିବାଚନରେ ଜିତିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ କି, ୨୦୧୯ରେ କଂଗ୍ରେସ ୫୨ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରୁ କେବଳ ୬ ଜଣ ଲୋକ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ତୁଳନାରେ ଏକ ଛୋଟ ଦଳ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମହିଳା ଏମପିଙ୍କୁ ର୍ନିବାଚିତ କରିବାରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ରେକର୍ଡ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏଥର ଟିଏମସି ଟିକେଟରେ ୧୧ ଜଣ ମହିଳା ଲୋକ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଯାହା ଗତ ର୍ନିବାଚନ ଅପେକ୍ଷା ଦୁଇ ଅଧିକ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକ ସଭାରେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ୫ ଜଣ, ଡିଏମକେର ୩ ଜଣ, ଏଲଜେପି (ରାମ ବିଳାସ)ର ୨ ଜଣ, ଜନତା ଦଳ ୟୁନାଇଟେଡର ୨ ଜଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଳର ୭ ଜଣ ମହିଳା ଏମପି ଅଛନ୍ତି। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱକୁ।
କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଅଛି
ଯଦି ଆମେ ରାଜ୍ୟୱାରୀ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ତେବେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ମହିଳା ଏମପି ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏହି ଲୋକଚସଭା ର୍ନିବାଚନରେ ୧୧ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ସଦନକୁ ପଠାଇଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପରେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା। ଯେଉଁଠାରୁ ୭ ଜଣ ମହିଳା ଲୋକ ସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେହିପରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରୁ ମାତ୍ର ୭ ଜଣ ମହିଳା ଲୋକ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯେ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଓଡ଼ିଶା ବିଷୟରେ କହିଲେ ଗତବର୍ଷ ଲୋକ ସଭା ର୍ନିବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଚାରି ଜଣ ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ୨୧ଟି ଲୋକ ସଭା ଆସନ ପାଇଁ ମୋଟ ୨୯ ଜଣ ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ୪ ଜଣ ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ।
ପୂର୍ବତନ ଆଇଏଏସ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଭାଜପା ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅପରାଜିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ, ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲାରେ ପାଟନାର ପୂର୍ବତନ ରାଜପରିବାରର ବଂଶଧର ସଂଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହ ଦେଓ, କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲାର ପୂର୍ବତନ ରାଜପରିବାରର ଭାଜପା ପ୍ରାର୍ଥୀ ମାଲବିକା ଦେବୀ ,ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲାର ଆସ୍କା ଲୋକ ସଭା ର୍ନିବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ, ଭାଜପାର ଅନିତା ଶୁଭଦ୍ରାଶିନୀ। ଓଡ଼ିଶାର ୨୧ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ପାଇଁ ମୋଟ ୨୯ ଜଣ ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ। ଏହି ୨୧ଟି ଲୋକ ସଭା ଆସନରୁ ଭାଜପା ୨୦ଟିରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା।
ମହିଳା ସାଂସଦଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି କି?
ଯଦି ଆମେ ଗତ କିଛି ଲୋକ ସଭା ତୁଳନା କରିବା, ତେବେ ସମୟ ସହିତ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ୧୯୫୨ ମସିହାରେ, ଅର୍ଥାତ ପ୍ରଥମ ଲୋକ ସଭା ର୍ନିବାଚନରେ, କେବଳ ୧୨ ଜଣ ମହିଳା ଏମପି ର୍ନିବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ମୋଟ ସାଂସଦ ସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ସାଢ଼େ ଚାରି ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ସାଧାରଣ ର୍ନିବାଚନରେ, ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ଅନୁପାତ 6 ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଗୋଟିଏ ଦଶନ୍ଧି ପରେ, 1971 ସାଧାରଣ ର୍ନିବାଚନରେ, ଏହା ଚାରି ପ୍ରତିଶତ ତଳକୁ ଖସିଗଲା।
୧୯୭୧ ମସିହାଠାରୁ, ସଂସଦରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯଦିଓ ଧୀରେ ଧୀରେ। ୧୯୯୧ ସାଧାରଣ ର୍ନିବାଚନରେ ୪୯ ଜଣ ମହିଳା ଏମପି ଭାବରେ ତଳ ସଦନକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଦଶ ପ୍ରତିଶତରୁ କମ ଥିଲା। ୨୦୦୯ ମସିହାରେ, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ, ମହିଳା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ଏହା ପରେ, 2014 ରେ 62 ଜଣ ଏବଂ 2019 ରେ 78 ଜଣ ମହିଳା ଏମପି ଲୋକସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଆଜି ସୁଦ୍ଧା, ଭାରତର ଲୋକସଭାରେ ମହିଳା ଏମପିଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ୧୪ ପ୍ରତିଶତରୁ କମ, ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ୪୬ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ୟୁକେର ୩୫ ପ୍ରତିଶତ ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ।
