ତେହରାନ୍,୧୭।୩: ଏବେବି ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଇରାନର ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହା ଏହାର ୧୮ ତମ ଦିନ ପୂରଣ କରୁଛି। ‘ଅପରେଶନ ଏପିକ ଫ୍ୟୁରି’ ସମୟରେ ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଖାମେନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଇରାନ ଗଭୀର କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ଏବଂ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ଇରାନ ଇରାକ, ସାଉଦି ଆରବ, କୁୱେତ, ବାହାରିନ ଏବଂ ୟୁଏଇରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଘାଟି ଉପରେ ଶହ ଶହ ବାଲିଷ୍ଟିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ – ଯେପରିକି ଶାହେଦ-୧୩୬ – ନିକ୍ଷେପ କରିଛି। ତଥାପି, ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶେଷ ବିବରଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି: ଏହି ୧୮ ଦିନର ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଇରାନୀ ବାୟୁସେନା (IRIAF) ର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହିଛି।
ଫଳସ୍ବରୂପ, ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ: ଇରାନ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ଲଢୁଆ ବିମାନ ରଖିଛି, ଏବଂ ସେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜିତ କରିବାରୁ କାହିଁକି ନିବୃତ୍ତ ରହୁଛି? ଏହା କ’ଣ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ନା ଏହା କେବଳ ଏହାର ବ୍ୟାପକ ଯୁଦ୍ଧ ରଣନୀତିର ଏକ ଗଣନା କରାଯାଇଥିବା ଉପାଦାନ? ଆସନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା…
ଇସଲାମିକ ଗଣରାଜ୍ୟ ଇରାନ ବାୟୁସେନା (IRIAF) ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ରୁ ୬୦୦ ବିମାନର ମୋଟ ନୌବାହିନୀ ଅଛି; ତଥାପି, ପ୍ରକୃତ ଲଢ଼ୁଆ କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରସେପ୍ଟର ଜେଟ ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୨୦୦ ରୁ ୨୩୦। ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନର ଇନଭେଣ୍ଟରୀରେ ଥିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ୧୯୭୯ ଇସଲାମିକ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ଇରାନ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା – ବିଶେଷକରି ଆମେରିକା ସହିତ। କିନ୍ତୁ, ସେବେଠାରୁ, ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଯୋଗୁ, ଦେଶ କୌଣସି ନୂତନ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କିଣିପାରି ନାହିଁ।
ଇରାନ ପାଖରେ କେଉଁ ଲଢୁଆ ଜେଟ ଅଛି?
F-14 ଟମକାଟ: ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଇରାନ ଆମେରିକୀୟ ନିର୍ମିତ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଯେପରିକି F-14 ଟମକାଟ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ସେହି ସମାନ ବିମାନ ଯାହା ଥରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଗର୍ବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ଯଦିଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ବହୁତ ପୁରୁଣା ହୋଇଯାଇଛି। ଇରାନ ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ଅଟେ ଯାହା ଆଜି ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଛି।
F-4 ଫାଣ୍ଟମ ଏବଂ F-5: ଇରାନରେ F-4 ଫାଣ୍ଟମ ଏବଂ F-5 ଫ୍ରିଡମ ଫାଇଟର ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରୁଣା ଆମେରିକୀୟ ଜେଟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ୧୯୬୦ ଏବଂ ୭୦ ଦଶକର ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହାକୁ ବହୁତ ପୁରୁଣା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
MiG ଏବଂ ସୁଖୋଇ ଜେଟ: ଇରାନରେ ମଧ୍ୟ MiG-29 ଏବଂ Su-24 ପରି ସୋଭିଏତ୍ ଏବଂ ରୁଷୀୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଜେଟ ଅଛି। ତଥାପି, ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ସୀମିତ, ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଭାବରେ, ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଆଧୁନିକ ବିମାନଠାରୁ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି।
‘ଇରାନରେ ତିଆରି’ ଜେଟ: ଇରାନ କୌସାର ଏବଂ ସାଏକେହ ପରି ସ୍ବଦେଶୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନକୁ ସ୍ବାଧୀନ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିଥିବା ଦାବି କରିଛି; ତଥାପି, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ F-5 ର ଉନ୍ନତ ସଂସ୍କରଣ ଅପେକ୍ଷା ଅଳ୍ପ କିଛି ବୋଲି ମାନନ୍ତି।
ବାସ୍ତବରେ, ଇରାନର ଅଧିକାଂଶ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ରାଡାର ସିଷ୍ଟମ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଅଭାବ ରହିଛି। ବିପରୀତରେ, ଇସ୍ରାଏଲରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଗୁପ୍ତ ଜେଟ ଅଛି – ଯେପରିକି F-35 ଲାଇଟନିଂ II – ଯାହାକୁ ରାଡାରରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା କଷ୍ଟକର। ଫଳସ୍ବରୂପ, ଇରାନର ପୁରୁଣା ଜେଟ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ଅଧିକନ୍ତୁ, ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଯୋଗୁ, ଇରାନ ଏହାର ପୁରୁଣା ଆମେରିକୀୟ ନିର୍ମିତ ଜେଟ ପାଇଁ ସ୍ପେୟାର ପାର୍ଟସ କିଣି ପାରୁନାହିଁ। ଏହା ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ସୀମିତ କରେ; ପ୍ରକୃତରେ, ଅନେକ କେବଳ କାଗଜପତ୍ରରେ ବିଦ୍ୟମାନ କିମ୍ବା ଅତି ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ଉଡ଼ିବାକୁ ସକ୍ଷମ।
ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଆଇରନ ଡୋମ ଏବଂ ପାଟ୍ରିଅଟ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଉନ୍ନତ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଅଛି। ଫଳସ୍ବରୂପ, ଇରାନୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ଆକାଶ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ଗୁଳି କରି ଖସାଇ ଦିଆଯିବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ସିଧାସଳଖ ସ୍ଥଳ ସୀମା ଅଂଶୀଦାର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଫଳସ୍ବରୂପ, ଲଢୁଆ ଜେଟଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା କଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ – ଏକ ସଫଳତା ଯାହା ଉଡ଼ାଣ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି (ବାୟୁରୁ ଆକାଶ ପୁନଃ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି) ଆବଶ୍ୟକ କରେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇରାନର କ୍ଷମତା ସୀମିତ, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବିଧା ଅଛି।
