ସହରୀ ସଭ୍ୟତାର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସହ ତାଳ ଦେଇ ବଢ଼ୁଛି ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ। ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦୁଇଚକିଆ ଓ ଚାରିଚକିଆ ଯାନ ଚଳାଚଳ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ।
ସହରର ବାୟୁରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଧୂଳିକଣାର ପରିମାଣ ଜନଜୀବନକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଏବେଠୁ ନିରାକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ ନ କଲେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏସବୁର ମାତ୍ରା ଯେ ତୀବ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିବ ସେନେଇ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲାଣି। ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ ପକ୍ଷରୁ କଟକ ସହରର ତିନି ସ୍ଥାନରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ମାପିବା ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ବାୟୁରେ ଥିବା ସଲ୍ଫର ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ, ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ନେଇ ହେଉଥିବା ୧୦ ମାଇକ୍ରୋନରୁ କମ୍ ଓ ୨.୫ ମାଇକ୍ରୋନ୍ରୁ କମ୍ ଆକାର ବିଶିଷ୍ଟ ଧୂଳିକଣାର ପରିମାଣକୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉଛି।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ ସୁପାରିସ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ଘନମିଟର ବାୟୁରେ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ଏକକରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ସଲ୍ଫର ଡାଇଅକ୍ସାଇଡର ମାତ୍ରା ୮୦, ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡର ମାତ୍ରା ୧୦, ୧୦ ମାଇକ୍ରୋନରୁ କମ୍ ଆକାର ଧୂଳିକଣାର ମାତ୍ରା ୧୦୦ ଓ ୨.୫ ମାଇକ୍ରୋନରୁ କମ୍ ଆକାର ଧୂଳିକଣାର ମାତ୍ରା ୬୦ ରହିଲେ କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ। ମାତ୍ର ୨୦୨୪-୨୫ରେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ବୋର୍ଡ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ଘନମିଟର ବାୟୁରେ ୧୦ ମାଇକ୍ରୋନ୍ରୁ କମ୍ ଆକାର ଧୂଳିକଣାର ହାରାହାରି ପରିମାଣ ବାଦାମବାଡ଼ିଠାରେ ୧୯୨, ସୂର୍ଯ୍ୟବିହାରଠାରେ ୧୬୧ ଓ ବାରବାଟୀ ଷ୍ଟାଡିୟମଠାରେ ୩୪୪ ରହିଥିଲା। କଟକରେ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ନିରାପଦ ପରିମାଣରେ ଥିବାବେଳେ ଧୂଳିକଣାର ହାରାହାରି ମାତ୍ରା ୨ଗୁଣରୁ ୩ଗୁଣ ବିପଦରେ ରହିଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହରର ୫ଟି ସ୍ଥାନରେ ଲାଗିଥିବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମାପ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟରୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମାତ୍ରା କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କଟକଠାରୁ କମ୍ ଥିବାବେଳେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ଥିବା ଜଣାଯାଇଛି।
ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ସହରରେ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଗାଡ଼ିରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଅଁା, ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ଚଳାଚଳ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ଧୂଳି, ଖୋଲାଯାନରେ ମାଲ ପରିବହନ, ନିର୍ମାଣ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ପକାଇବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହୋଇଛି। ଡ୍ରେନ୍ରୁ ବାହାର କରାଯାଉଥିବା ଆବର୍ଜନାଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖାଇବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପକାଇ ରଖାଯାଉଥିବା କାରଣରୁ ଧୂଳିକଣା ବାୟୁରେ ମିଶୁଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ନଭେମ୍ବରରୁ ମେ’ ଯାଏ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ଏସବୁ ପ୍ରତି ସମସ୍ତେ ସଚେତନ ହେଲେ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ କେତେକାଂଶରେ ରୋକାଯାଇପାରିବ। ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଧୂଳିକଣାର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଲେ ମଣିଷ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଟିବି, ଆଜମା ଆଦି ଶ୍ୱାସଜନିତ ରୋଗ ହେବା ସହ ଶିଡ଼ି ଚଢ଼ିବା ବେଳେ ଧଇଁସଇଁ ହେବା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୋଗରେ ସହରୀ ଲୋକ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାନାରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଟରେ ସରକାର ଜରିମାନା ଲଗାଉଥିବାବେଳେ ପ୍ରଶାସନକୃତ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ପାଇଁ ଯାନବାହନ ଉପରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଆଳରେ ଜରିମାନା ଲାଗୁହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ରାସ୍ତାରେ କେଉଁଠି ବହଳ ବହଳ ଧୂଳି ତ କେଉଁଠି ଆବର୍ଜନା ଗଦା ଗଦା ହୋଇ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବେଶକୁ ବିଷାକ୍ତ କରିଦେଉଛି। ଏ ବାବଦ ଯେଉଁ କ୍ଷତି ହେଉଛି ଏଥିନିମିତ୍ତ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେବା ସହିତ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମଧ୍ୟ ଧନ ଜୀବନ ହାନି ଘଟୁଛି। ଏ କ୍ଷତିପୂରଣ ସରକାର ଭରଣା କରିବା କଥା। ଏହା ବେଶ୍ ଭଲ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା ଯେ ହଜାର ବର୍ଷର କଟକ ସହରର ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳର ସ୍ଥିତି ଦିନକୁ ଦିନ ବିଗିଡ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଗତ କିଛିଦିନ ତଳେ କଟକ ସିଡିଏକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ କୁହୁଡ଼ିର ଆଚ୍ଛନ୍ନ ପରିବେଶ ଫର୍ଚ୍ଚା ହେଲାବେଳକୁ ଦିନ ୧୨ଟା ପରେ। ଇଆଡ଼େ ସହରର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଧୂଳି, ବାଲି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମକଣିକାର ମାତ୍ରା ବଢ଼ି ଚାଲିଥିବାରୁ ବାୟୁର ଗୁଣାତ୍ମକମାନ ବିଗିଡ଼ିଛି ବୋଲି ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ସହରର ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଏକ୍ୟୁଆଇ ୧୮୦ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୩୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହୁଛି, ଯାହାକି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘାତକ। କଟକ ସହରର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଶାସନକୃତ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ। ଯାନବାହନଜନିତ ପ୍ରଦୂଷଣ ତ ହେଉଛି ତା’ ସହିତ ସବୁଜ ବଳୟ ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ବିଭିନ୍ନ ଘର ନିର୍ମାଣ ଓ ଘର ଭଙ୍ଗାର ଆବର୍ଜନା ଖୋଲାମେଲାରେ ରହୁଥିବାରୁ ବିଷାକ୍ତ ବାଷ୍ପ ନିର୍ଗତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ସୂକ୍ଷ୍ମକଣିକା, ଯାହାକୁ ନାନୋ ପାର୍ଟିକିଲ୍ ବା ଅଲଟ୍ରା ଫାଇନ ପାର୍ଟିକିଲ୍ ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋଇ ପ୍ରାଣିଜଗତ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। କଟକ ସହରରେ ଏବେ ବି ବାଲି, ମାଟି, କଠିନ ଆବର୍ଜନା ଖୋଲାରେ ପରିବହନ ହେଉଛି। ବିନା ପରିଶୋଧନରେ ତରଳ ଆବର୍ଜନା ଜଳାଶୟକୁ ଛଡ଼ା ଯାଉଛି। ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଗୁରୁଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି ଘରର ଆବର୍ଜନା ଅଳିଆ ଗାଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେବା, ନିଜ ପରିବେଶ ଓ ଘରର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱକୁ ସଫାସୁତରା ରଖିବା, ଖୋଲା ପାଣିର ଅପଚୟ କରିବା ନାହିଁ । ପରିବେଶ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଏନ୍ଜିଓ ତଥା ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରାଯିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
ପୁରୁଣା ସୋନାରି, ଜାମସେଦପୁର
ମୋ: ୭୪୮୮୯୯୮୫୩୨
