ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୩।୮: ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ବାର୍ଥକୁ ଚାଇନା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ-ଚାଇନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା 3ଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଗ୍ରବାଦୀ ସଂଗଠନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ମାଟିରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆସିଛି। ଏହି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ଚାଇନା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନୀ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଚାଇନା-ପାକିସ୍ତାନ ଅର୍ଥନୈତିକ କରିଡର (CPEC) ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତେହେରିକ-ଏ-ତାଲିବାନ ପାକିସ୍ତାନ (TTP) ଏବଂ ପୂର୍ବ ତୁର୍କିସ୍ତାନ ଇସଲାମିକ ମୁଭମେଣ୍ଟ (ETIM) ଏବଂ ବାଲୁଚ ଲିବରେସନ ଆର୍ମି (BLA) ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚାଇନା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ଘଟାଇଛନ୍ତି। ଅଗଷ୍ଟ 2021ରେ ତାଲିବାନ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରଠାରୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଉଭୟ ପ୍ରଦେଶ ପାକିସ୍ତାନର ଖାଇବର ପଖତୁନଖୱା ଏବଂ ବେଲୁଚିସ୍ତାନରେ ହିଂସା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସେହି ସମୟରେ, ଚାଇନା ETIM ଉପରେ ଉଇଘୁର ମୁସଲମାନମାନଙ୍କୁ ଉସୁକାଇବାର ଅଭିଯୋଗ ଆଣୁଛି।
ତେହେରିକ-ଏ-ତାଲିବାନ ପାକିସ୍ତାନ (TTP) ଗତ 6 ମାସରେ ପାକିସ୍ତାନରେ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟରୁ 300 ରୁ ଅଧିକ ଜୁଲାଇରେ ହୋଇଥିଲା। ଏକ ପୃଥକ ପସ୍ତୁନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦାବି କରିବା ପାଇଁ 2007 ରେ TTP ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ହିଂସା ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ବୃଦ୍ଧିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଗ୍ଲୋବାଲ ଟେରୋରିଜମ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ 2025 ଅନୁଯାୟୀ, 2024 ମସିହାରେ, TTP କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ 558 ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଆତଙ୍କବାଦ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ମୋଟ ମୃତ୍ୟୁର 52% ଥିଲା।
ପୂର୍ବ ତୁର୍କିସ୍ତାନ ଇସଲାମିକ ମୁଭମେଣ୍ଟ (ETIM) ଏକ ଉଗ୍ରବାଦୀ ସଂଗଠନ, ଯାହା 1990 ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଚାଇନାର ଜିନଜିଆଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶକୁ ପୃଥକ କରିବା ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ସୱାଧୀନ ମୁସଲିମ ଦେଶ ପୂର୍ବ ତୁର୍କିସ୍ତାନ କରିବା। ଜିନଜିଆଙ୍ଗରେ 1.7 କୋଟି ଉଇଘୁର ମୁସଲିମ ବାସ କରନ୍ତି। ଚାଇନା ଚିନ୍ତିତ ଯେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉଇଘୁର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀଙ୍କ ଗଡ଼ ହେଉଛି, ଯାହା ଏହାର ଜିନଜିଆଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। 2008 ରୁ 2014 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନ ଚୀନରେ 8 ଟି ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ କାଶଗାର ଆକ୍ରମଣ, ବେଜିଂ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସ ପୂର୍ବରୁ ଆକ୍ରମଣ, ଉରୁମକି ଦଙ୍ଗା ଏବଂ କୁନମିଂ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଆକ୍ରମଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଅତି କମରେ 260 ଜଣ ଚାଇନା ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। 500 ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
BLA ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚାଇନା ଉଭୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ରହିଛି। BLA ବେଲୁଚିସ୍ତାନରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ଏବଂ ଚୀନ ନାଗରିକଙ୍କ ସହିତ ଉଭୟର ସାର୍ବଜନୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି। BLA ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ପ୍ରଦେଶର ସୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛି। ଏହା 2000 ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଅନେକ ଦେଶ ଏହାକୁ ଏକ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବାଲୁଚିସ୍ତାନ ନେତା ମୀର ୟାର ବାଲୁଚ 14 ମଇ 2025 ରେ ପାକିସ୍ତାନଠାରୁ ବେଲୁଚିସ୍ତାନର ସୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।
BLA କହିଛନ୍ତି ଯେ ବେଲୁଚିସ୍ତାନର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଶୋଷଣ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ସଂଗଠନ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା, ସରକାର ଏବଂ CPEC ଭଳି ଚାଇନା ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି ଆସୁଛି। BLA ଲଢ଼ୁଆମାନେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ପର୍ବତମୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚି ରହନ୍ତି, ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି ଯେ TTP ବାଲୁଚିସ୍ତାନ ଲଢ଼ୁଆମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେଉଛି, ଏହା ବେଲୁଚିସ୍ତାନରେ 2ଟି ତାଲିମ ଶିବିର ମଧ୍ୟ ର୍ନିମାଣ କରିଛି।
ଅଗଷ୍ଟ 20 ତାରିଖରେ କାବୁଲରେ ପାକିସ୍ତାନ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚାଇନା ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏକ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ TTP ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦାବି କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ, ତାଲିବାନ ସରକାର ଉପରେ TTPକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାର ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନ ଜାତିସଂଘରେ କହିଛି ଯେ TTP ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀର 8 ହଜାର ଲଢ଼ୁଆ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ସେହି ସମୟରେ, ଅଗଷ୍ଟ 20 ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘ ବୈଠକରେ ଚୀନ ETIM ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦାବି କରିଥିଲା। ତାଲିବାନ ମୁଖପାତ୍ର ଜାବିହୁଲ୍ଲା ମୁଜାହିଦ ଜାତିସଂଘରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନ ର ବୟାନ ଉପରେ କଡ଼ା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଛନ୍ତି। ମୁଜାହିଦ ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଫଗାନ ମାଟିରେ ଏବେ ଗୋଟିଏ ବି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଜାଣିଶୁଣି ସେମାନଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାର ପାଇଁ ଆମକୁ ଦୋଷ ଦେଉଛନ୍ତି।
