ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୨।୭: କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବିରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତର-ମନ୍ତରରୁ ସଂସଦ ମାର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ପୋଲିସ ଏବଂ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଧସ୍ତାଧସ୍ତିରେ ଅନେକ ଲୋକ ଆହାତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ପରଠାରୁ ଦାବି କରାଯାଉଛି ଯେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ (Pellet Gun) ଏବଂ ଶକ୍ ବାଟନ୍ (Shock Baton) ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ତେବେ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୁଲ୍ ବୋଲି କହିଛି।
ଜୁଲାଇ ୨୧ ତାରିଖରେ ଏକ ଭିଡିଓ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଶକ୍ ବାଟନ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଚେତ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଶକ୍ ବାଟନ୍ ଦ୍ୱାରା ହାଲୁକା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ (Electric Shock) ଲାଗିଥାଏ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଉପରେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ଏବଂ ଶକ୍ ବାଟନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବାର ଏହା ପ୍ରଥମ ମାମଲା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଦାବି କ’ଣ କହୁଛି। ଏହା ସହିତ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା ଯେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍କୁ ନେଇ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ନିୟମ କ’ଣ ରହିଛି, ଏହା କାହିଁକି ଏବଂ କେତେବେଳେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ…
In a first, pellet guns, shock-batons used against protestors in Delhi. Part of RAF’s gear for crowd control measures, pellets were last used during 2024 farmers protest in Haryana, Manipur (2023) and Kashmir (2016). Pellets can potentially blind the target.
Though police denied…— Vijaita Singh (@vijaita) July 22, 2026
ରିପୋର୍ଟରେ କ’ଣ ଦାବି କରାଯାଇଛି?
-
‘ଦି ହିନ୍ଦୁ’ (The Hindu) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ଆହାତ ହୋଇଥିବା ୮୦ ଜଣ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ଯୋଗୁଁ ଆହାତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଲେଡି ହାର୍ଡିଙ୍ଗ ମେଡିକାଲ କଲେଜର ଏକ ସୂତ୍ରରୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଚାଲିଛି।
-
ପ୍ରଥମ ମାମଲା: ୨୫ ବର୍ଷୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଷେଖ୍ ଇରଶାଦ ମନସୁରୀଙ୍କ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ‘ଦି ହିନ୍ଦୁ’କୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ କନୋଟ୍ ପ୍ଲେସ୍ର ପାଲିକା ବଜାର ନିକଟରେ ରାପିଡ୍ ଆକ୍ସନ୍ ଫୋର୍ସ (RAF) ର ଜଣେ ଯବାନ ମନସୁରୀଙ୍କ ଉପରକୁ ଫାୟାର୍ କରିଥିଲେ।
-
ଶକ୍ ବାଟନ୍ର ବ୍ୟବହାର: ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ଜୁଲାଇ ୨୧ ତାରିଖରେ ଏକ ଭିଡିଓ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଶକ୍ ବାଟନ୍ ଦ୍ୱାରା ଅଚେତ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି।
-
ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀଙ୍କ ମୋତାୟନ: ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ଏବଂ ଶକ୍ ବାଟନ୍ ସିଆରପିଏଫ୍ (CRPF) ଅଧୀନରେ ଆସୁଥିବା ଦଙ୍ଗା ନିରୋଧୀ ୟୁନିଟ୍ ‘ରାପିଡ୍ ଆକ୍ସନ୍ ଫୋର୍ସ’ (RAF) ଗିଅର୍ର ଅଂଶ। ଜୁଲାଇ ୨୦ ତାରିଖରେ ଜନ୍ତର-ମନ୍ତର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ସହିତ RAF କୁ ମଧ୍ୟ ମୋତାୟନ କରାଯାଇଥିଲା।
-
ଜନ୍ତର-ମନ୍ତରରେ ଜୁଲାଇ ୨୦ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିବା ଧସ୍ତାଧସ୍ତି, ଲାଠିଚାର୍ଜ ଏବଂ ପଥରମାଡ଼ରେ ୮୦ ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଏବଂ ୧୧୮ ଜଣ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
-
ଇରଶାଦ ମନସୁରୀଙ୍କ ଶରୀରର ଉପରିଭାଗରେ ଲାଗିଥିବା ଛର୍ରା (Pellet) ଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସର୍ଜରୀ କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଆଖି ତଳୁ ଛର୍ରା ବାହାର କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ବେକର ରକ୍ତନଳୀ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଛର୍ରା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାହାର କରାଯାଇପାରି ନାହିଁ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଆଉ ଏକ ସର୍ଜରୀର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିପାରେ। ମନସୁରୀଙ୍କ ମୁହଁ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ପ୍ରାୟ ୩୦-୪୦ ଟି କ୍ଷତ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ୪ ଟି ବେଶ୍ ଗଭୀର।
-
ଆଖିରେ ଆଘାତ ଲାଗିବା କାରଣରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ ଏମ୍ସ (AIIMS) କୁ ସିଫ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ କାରଣରୁ ହୋଇଥିବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ୧୫ ବର୍ଷୀୟ ଜଣେ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ କଲାବତୀ ସରନ୍ ଶିଶୁ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଏବଂ ୨୧ ବର୍ଷୀୟା ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ରାମ ମନୋହର ଲୋହିଆ ହସ୍ପିଟାଲର ICU ରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଛି।
‘ଦି ହିନ୍ଦୁ’ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜେ.ପି. ନଡ୍ଡା ଜୁଲାଇ ୨୧ ତାରିଖ ଅପରାହ୍ଣରେ ହସ୍ପିଟାଲ ଗସ୍ତ କରି ଇରଶାଦ ମନସୁରୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ନଡ୍ଡା ଯେତେବେଳେ ମନସୁରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ସାମିଲ ହେବାର କାରଣ ପଚାରିଥିଲେ, ମନସୁରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ସମସ୍ୟାର ପ୍ରତିବାଦ କରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ମନସୁରୀ ମୂଳତଃ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଜବଲପୁରର ବାସିନ୍ଦା ଏବଂ ଗୁରୁଗ୍ରାମର ଏକ ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରନ୍ତି।
ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ତୀବ୍ର ହେବା ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ (X) ରେ ଭିଡିଓ ଭାଇରାଲ ହେବା ପରେ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ପୋଲିସ ଉପ-ଆୟୁକ୍ତ (DCP) ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ନିଜର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ X ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲରେ ଫ୍ୟାକ୍ଟ ଚେକ୍ (Fact Check) ଜାରି କରି କହିଛି, ‘ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରୁଥିବା ଖବର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତିକର।’
ପୋଲିସ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ପାଖରେ ନା ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ଅଛି, ନା ସେମାନେ ଚାଲିଥିବା ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି ଯେ ସେମାନେ କୌଣସି ବି ଅସତ୍ୟାପିତ କିମ୍ବା ଭ୍ରାନ୍ତିକର ତଥ୍ୟ ସେୟାର୍ କିମ୍ବା ପ୍ରଚାର ନକରନ୍ତୁ। ତେବେ CRPF ଏହି ମାମଲାରେ କୌଣସି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇନାହିଁ।
ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ କେତେବେଳେ ଚଲାଯାଏ?
ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ରହିଛି। ୨୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୭ ରେ ଲୋକସଭାରେ ପ୍ରଶ୍ନ (ସଂଖ୍ୟା ୪୧୮୫) ର ଉତ୍ତରରେ ତତ୍କାଳୀନ ଗୃହ ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହଂସରାଜ ଗଙ୍ଗାରାମ ଅହୀର ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
-
ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଗଠନ: ଭାରତ ସରକାର ୨୬ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୬ ରେ ଏକ ଏକ୍ସପର୍ଟ କମିଟି ଗଠନ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଣ-ଘାତକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର (Non-lethal weapons) ଭାବେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ଅନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜିବା ଥିଲା।
-
ଭିଡ଼କୁ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ଦେବାର ପ୍ରାଥମିକ ଉପାୟ: କମିଟିର ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ସୁପାରିଶ ଆଧାରରେ ସରକାର ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ ଯେ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ଦଙ୍ଗାକାରୀଙ୍କୁ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର କରିବେ। ଏଥିରେ PAVA-Chilli (ଗୋଳା ଏବଂ ଗ୍ରେନେଡ୍), STUN-LAC (ଗୋଳା ଏବଂ ଗ୍ରେନେଡ୍) ଏବଂ ଲୁହବୁହା ଗ୍ୟାସ୍ର ଗୋଳା (Tear Smoke Shells) ବ୍ୟବହାର ସାମିଲ।
-
ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ଶେଷ ବିକଳ୍ପ: ନିୟମାନୁସାରେ, ଯଦି ଭିଡ଼ କିମ୍ବା ଦଙ୍ଗାକାରୀଙ୍କୁ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ଦେବାରେ ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉପାୟ (ଯେପରିକି ଲୁହବୁହା ଗ୍ୟାସ୍, ପାଭା-ଚିଲି ଇତ୍ୟାଦି) ଅପ୍ରଭାବୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ, କେବଳ ସେତେବେଳେ ହିଁ ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
ପୂର୍ବରୁ କେବେ ହୋଇଛି ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାର?
ଭାରତରେ ଭିଡ଼କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାର ସଦାସର୍ବଦା ବିବାଦୀୟ ହୋଇରହିଛି। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି:
-
କୃଷକ ଆନ୍ଦୋଳନ (୨୦୨୪): ପଞ୍ଜାବ-ହରିୟାଣା ସୀମାରେ ଖନୌରୀ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ ବୋର୍ଡରରେ କୃଷକମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ପୋଲିସ ଏହାର ବ୍ୟବହାରକୁ ମନା କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷକ ନେତାମାନେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଏଥିରେ ଅନେକ ଲୋକ ଆହାତ ହୋଇଥିଲେ।
-
ମଣିପୁର ହିଂସା (୨୦୨୩): ଜାତିଗତ ସଂଘର୍ଷ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ମଣିପୁରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ ବ୍ୟାପକ ଜନଆକ୍ରୋଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।
-
ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର (୨୦୧୬): ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅଶାନ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ବ୍ୟାପକ ପରିମାଣରେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଆଂଶିକ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାଲିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହାର ବିକଳ୍ପ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ର ବ୍ୟବହାର ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
