”ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ କେତେଜଣ ମହିଳାଙ୍କର ମାନସିକ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ସ୍ବୀକାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନ ଥାନ୍ତି । କେତେକେ ସଦାସର୍ବଦା ଯୁବତୀ ରହିବା ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଯେପରି ବୟସ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଯୁବତୀ ଦେଖାଯିବା ପାଇଁ ଆପ୍ରାଣ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ମନରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଶବ୍ଦ ଅଧିକ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିଥାଏ ତଥା ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନ ହରାଇ ବସିଥାନ୍ତି । ପ୍ରାୟତଃ ଯେଉଁମାନେ ଶିକ୍ଷିତ ତଥା ଅଧିକ ଆଧୁନିକା ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ।“
ମାସିକ ଧର୍ମ ଜୀବନର ଏକ ସ୍ବାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଗୋଟେ ପଟେ ମାସିକ ଧର୍ମ ଆରମ୍ଭ ଯୌବନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥା ସୂଚାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ମାସିକ ଧର୍ମ ଅବରୋଧ (ରଜୋନିବୃତ୍ତି) ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ । ତଥାପି କେତେଜଣ ମହିଳାଙ୍କ ଭ୍ରାନ୍ତଧାରଣା ଏହି ସ୍ବାଭାବିକତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ନ ଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଚ୍ଚତ୍ତର ଜୀବନଶୈଳୀ କାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟର ହାରାହାରି ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ୬୫ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଥା ୩୫ ପ୍ରତିଶତ ୮୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରତି ୨ଜଣରେ ଜଣେ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ୩୦ବର୍ଷ ରଜୋନିବୃତ୍ତି ବୟସ ଅତିବାହିତ କରିଥାନ୍ତି।
ମେନୋପଜ୍ କ’ଣ
ଯୌବନର ଆଗମନରେ ଯେପରି ମାସିକ ଧର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ଠିକ୍ ସେହିପରି ବୃଦ୍ଧାସ୍ଥାର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଡିମ୍ବାଶୟ(ଓଭାରି) ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ ଡିମ୍ବ(ଓଭମ୍) ଉତ୍ସର୍ଜନ ବନ୍ଦ କରିଥାଏ ସେତେବେଳେ ରଜସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ରଜୋନିବୃତ୍ତି ବା ମେନୋପଜ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୪୫-୫୫ବର୍ଷର ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ସ୍ବାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତଥାପି କେବେକେବେ ଏତଦ୍ଦ୍ବାରା ଶରୀରର ପରିବର୍ତ୍ତନ କାରଣରୁ ମହିଳାମାନେ ଏହାକୁ ରୋଗ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି। ଶରୀରରେ ଏହି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାରଣରୁ ଏହା ସୂଚିତ କରେ କି ନାରୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗର୍ଭଧାରଣ ତଥା ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ।
ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ
ରଜୋନିବୃତ୍ତି ସମୟରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ସେମିତି କୌଣସି ବିଶେଷ କଷ୍ଟ ଏବଂ ଅସୁବିଧା (ରକ୍ତସ୍ରାବଜନିତ) ହୋଇଥାଏ। ମାସିକସ୍ରାବ ଧୀରେ ଧୀରେ କମ୍ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥାଏ। ତଥାପି ପ୍ରାୟତଃ ମହିଳା ରୁଗ୍ଣ ହୋଇଯାନ୍ତି ବା ନିଜକୁ ରୁଗ୍ଣ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ଶାରୀରିକ ବିକୃତି ଦେଖାଯାଇଥାଏ, ଯେପରି ମୁଖ ମଣ୍ଡଳ ନିସ୍ତେଜତା ଦେଖାଯିବା, ଶିରଭ୍ରମ, ଶିରପୀଡ଼ା, ରାତ୍ରିକାଳୀନ ସ୍ବେଦ ନିର୍ଗମନ, ଛାତି ଧଡ଼ଧଡ଼ ହେବା, ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ ଲାଗିବା, ଚିଡ଼ିଚିଡ଼ା ସ୍ବଭାବ ଦେଖାଯିବା, ମନ ଉଦାସ ରହିବା, ଦୁର୍ବଳ ଅନୁଭବ ହେବା, ପାଚନ କ୍ରିୟାରେ ଅସୁବିଧା ଯେପରିକି ବଦହଜମି, କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, ଅରୁଚି, ଯୋନି ଶୁଷ୍କତା, ଯୋନିକଣ୍ଡୁ, ଯୌନ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ହ୍ରାସ, ମୂତ୍ରକୁଚ୍ଛ ଏବଂ ମୂତ୍ରମାର୍ଗ ସଂକ୍ରମଣ, ନିଦ୍ରାହୀନତା, ମୁଣ୍ଡର କେଶ ରୁକ୍ଷ ହେବା ଏବଂ ଝଡ଼ିବା ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଇଥାଏ।
ଏହି ସମୟରେ ଅଧିକାଂଶଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୋଗ ହେଲା ଅଷ୍ଟିଓପୋରୋସିସ୍ ଯାହାକି କାଲ୍ସିୟମର ଚୟାପଚୟ କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଜାନୁସନ୍ଧିବାତ ଏବଂ କଟିବାତ ଯାହାକି ଶାରୀରିକ ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ବ୍ୟଥିତ କରିଥାଏ।
ମାନସିକ ଚିନ୍ତା
ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ କେତେଜଣ ମହିଳାଙ୍କର ମାନସିକ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ସ୍ବୀକାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନ ଥାନ୍ତି। କେତେକେ ସଦାସର୍ବଦା ଯୁବତୀ ରହିବା ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଯେପରି ବୟସ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଯୁବତୀ ଦେଖାଯିବା ପାଇଁ ଆପ୍ରାଣ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମନରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଶବ୍ଦ ଅଧିକ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିଥାଏ ତଥା ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନ ହରାଇ ବସିଥାନ୍ତି। ପ୍ରାୟତଃ ଯେଉଁମାନେ ଶିକ୍ଷିତ ତଥା ଅଧିକ ଆଧୁନିକା ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। ଠିକ୍ ଏହାର ବିପରୀତ। ସାଧାରଣ ସମାଜ ଏବଂ ପରିବାର ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେପରି କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇ ନ ଥାଏ। ସେମାନେ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସ୍ବାଭାବିକ ଏବଂ ସହଜ ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ତଥା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରସନ୍ନତା ପୂର୍ବକ ଆପଣାଇଥାନ୍ତି।
କେବେ କେବେ ମାସିକସ୍ରାବ ୨/୪ ମାସ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ଏବଂ ପରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ହେବା ଏବଂ ପୁନଃ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ଲକ୍ଷଣ ଏକ ବିଶେଷ ବିପଦ ଆଡ଼କୁ ଅଙ୍ଗୁଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥାଏ; ଯାହାକି ଗର୍ଭାଶୟ କର୍କଟ। ଏପରି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଲେ ଏହାକୁ ଆଦୌ ଅବହେଳା କରିବା ଅନୁଚିତ। ଯେହେତୁ ଏପରି ରକ୍ତସ୍ରାବ ସମୟରେ ପ୍ରାୟତଃ କୌଣସି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହୋଇ ନ ଥାଏ, ତେଣୁ ମହିଳାମାନେ ଏହାକୁ ହେୟଜ୍ଞାନ କରିଥାନ୍ତି। ମାତ୍ର ଏପରି ଲକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଜରୁରୀ। ମେନୋପଜ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ଜୀବନରେ ଏକ ସ୍ବାଭାବିକ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏହାକୁ କେବେ ବି ଏପରି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଅନୁଚିତ, ଯଦ୍ଦ୍ବାରା ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଦେବ।
ଡା. ତୀର୍ଥପ୍ରସାଦ ବରାଳ
-ସରକାରୀ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଚିକିତ୍ସାଳୟ
ଆମଣ, ଶାସୋଳ, କଟକ
ମୋ: ୯୪୩୯୦୯୭୭୩୧
