ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା। ଏଠାରେ ଦେବଦେବୀମାନେ କେବଳ ପୂଜାପାଠର ମାଧ୍ୟମ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ଆମ ଜୀବନଶୈଳୀ, ସଂସ୍କାର ଏବଂ ନୈତିକତାର ପ୍ରତୀକ। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିମା ପୂଜାର ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ପାରମାର୍ଥିକ ଦିଗ ରହିଛି। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଗଢ଼େ, ସେଥିପାଇଁ ତାକୁ କଠୋର ନିୟମ ଓ ଧ୍ୟାନର ସାହାରା ନେବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଡିଜିଟାଲ ବିପ୍ଳବ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପବିତ୍ରତା କେଉଁଠି ହଜିଯିବାକୁ ବସିଲାଣି। କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଲାଇକ, ଶେୟାର ଏବଂ ଭ୍ୟୁ ପାଇଁ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିକୃତ କରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ କଥା ହୋଇଗଲାଣି, ଯାହା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଯେତିକି ସୁବିଧା ଆଣିଛି, ସେତିକି ବିଭ୍ରାଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଆଜିକାଲି ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ (ଏଆଇ ବା କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା) ବ୍ୟବହାର କରି ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଅସ୍ବାଭାବିକ ରୂପରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଉଛି। କେଉଁଠି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ହାତରେ ସିଗାରେଟ ଧରାଇ ଦିଆଯାଉଛି ତ କେଉଁଠି ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ମଡେଲ ଭଳି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଉଛି। ଏପରି କି ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ କାର୍ଟୁନ ଚରିତ୍ର ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି। ଏହା କେବଳ କଳାତ୍ମକ ସ୍ବାଧୀନତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜାତିର ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ କୁଠାରାଘାତ। ଯେଉଁ ରୂପକୁ ଆମେ ପୂଜା କରିଆସୁଛୁ, ତାକୁ ନିଜ ସ୍ବାର୍ଥ ପାଇଁ ବିକୃତ କରିବା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ।
ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ‘ଭାଇରାଲ’ ହେବାର ଏକ ଅହେତୁକ ନିଶା ରହିଛି। ସେମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଯେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ, ସେତେ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିପାରିବେ। ଏହି ‘ଆକର୍ଷଣ’ ପାଇବାର ନିଶା ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କାରଚ୍ୟୁତ କରୁଛି। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ‘ମୁଦ୍ରା’ ବା ‘ଭଙ୍ଗୀ’ରେ ଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଭୁଜରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମର ଏକ ଗୂଢ଼ ଅର୍ଥ ଅଛି। ଯଦି କେହି ଏହାକୁ ବଦଳାଇ ଭିନ୍ନ କିଛି ଲଗାଇ ଦିଏ, ତେବେ ତାହା କେବଳ ଏକ ଫଟୋ ହୋଇ ରହିଯାଏ, ସେଥିରେ ଦିବ୍ୟତା ରହେ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନବାଦୀ ମାନସିକତା ଯୋଗୁ ଠାକୁରଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ‘ଶୋ-ପିସ’ରେ ପରିଣତ କରାଯାଉଛି।
ଆମେ ଯେପରି ଭାବନା ରଖିବା, ସେପରି ଫଳ ପାଇବା। ଯେତେବେଳେ ସମାଜରେ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ବିକୃତ ରୂପ ଅଧିକ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ମନରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ସମ୍ମାନ କମିଯାଏ। ପିଲାମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ କେବଳ ସୁପରହିରୋ କିମ୍ବା ମନୋରଞ୍ଜନର ଚରିତ୍ର ଭାବେ ଦେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ମୂଳଦୁଆ ଦୋହଲିଯାଏ। ଯଦି ଆମେ ନିଜେ ନିଜର ଆରାଧ୍ୟଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରୁଛୁ, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ମାନ ଆଶା କରିବା ବୃଥା।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ନିଜ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଦଣ୍ଡ ସଂହିତାର ଧାରା ୨୯୫ଏ ଅନୁସାରେ, ଯଦି କେହି ଜାଣିଶୁଣି କୌଣସି ଧର୍ମ ବା ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଅପମାନିତ କରେ, ତେବେ ତାହା ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ବିକୃତ ଫଟୋ ପୋଷ୍ଟ କରିବା ଏହି ଆଇନର ପରିସରଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ। କେବଳ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ବଦଳାଇ ହେବ ନାହିଁ। ଜଣେ ସଚେତନ ନାଗରିକ ଭାବେ ଆମର ମଧ୍ୟ କିଛି ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଏଭଳି କୌଣସି ବିକୃତ ପୋଷ୍ଟକୁ ଦେଖିଲେ ତାକୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ। ବିକୃତ ଫଟୋ ବା ଭିଡିଓରେ କେବେ ହେଲେ ‘ଲାଇକ’ କିମ୍ବା ‘ସେର୍’ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମନେରଖନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିର ମନୋବଳ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା ଓ ମୂର୍ତ୍ତିକଳାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାନ୍ତୁ। ଧର୍ମ ଓ ଆସ୍ଥା କୌଣସି ଖେଳନା ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜର ଦେବଦେବୀ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ସେହି ଜାତିର ପତନ ସୁନିଶ୍ଚିତ। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଚକାଚକ୍ୟରେ ନିଜର ଆତ୍ମାକୁ ବିକ୍ରି ନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଧୁନିକତା ନାମରେ ବିକୃତିକୁ ଆପଣେଇବା ବୋକାମି ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ଆଜି ସମୟ ଆସିଛି, ଆମେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଏହି ବିକୃତିକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ଏବଂ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା। ମନେରଖନ୍ତୁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇବା ମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା।
ଅଖିଳ ତରାଇ
ଗଞ୍ଜାମ,ଓଡ଼ିଶା
ମୋ: ୭୭୮୭୦୦୧୦୦୧
