ଇସଲାମବାଦ,୧୩।୧୨: ବିଭାଜନ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ, ପାକିସ୍ତାନର ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା ସଂସ୍କୃତର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଲାହୋର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଚାଳନା ବିଜ୍ଞାନ (LUMS) ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ସହିତ ମହାଭାରତ ଏବଂ ଭଗବଦ ଗୀତା ଭଳି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହି ନୂତନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହଠାତ ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରକୃତରେ, ଏହାର ମୂଳଦୁଆ ଛାତ୍ର, ଗବେଷକ ଏବଂ ଭାଷାରେ ଆଗ୍ରହୀ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ତିନି ମାସର ସପ୍ତାହାନ୍ତ କର୍ମଶାଳା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ସଂସ୍କୃତରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଶାସନକୁ ଏହି ବିଷୟକୁ ଏକ ନିୟମିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା। ଏହା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ାଇବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା।
LUMS ର ଗୁରମଣି କେନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡକ୍ଟର ଅଲି ଉସମାନ କାସମୀ କୁହନ୍ତି ଯେ ପାକିସ୍ତାନର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ ଐତିହ୍ୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅବହେଳିତ କରାଯାଇଛି। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠାଗାରରେ ସଂସ୍କୃତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗ୍ରହ ରହିଛି। ଏହି ସଂଗ୍ରହ ଦେଶର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅବହେଳିତ କରାଯାଇଛି।
ଡକ୍ଟର କାସମି ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ 1930 ଦଶକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୱାନ ଜେ.ସି.ଆର. ୱୁଲନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସଂସ୍କୃତ ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, 1947 ପରଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନର କୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ ବିଦ୍ୱାନ ଏହି ସଂଗ୍ରହ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହିତ କାମ କରିନାହାଁନ୍ତି। ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକାଂଶ ବିଦେଶୀ ଗବେଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଛାତ୍ର ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତରେ ତାଲିମ ଦେବା ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ।
ସହଯୋଗୀ ପ୍ରଫେସର ଶାହିଦ ରଶିଦ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସହିତ ଜଡିତ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ସେ କାହିଁକି ସଂସ୍କୃତ ଶିଖୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ସରଳ: “ଆମେ ଏହାକୁ କାହିଁକି ଶିଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ?” ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ସଂସ୍କୃତ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ଏକୀକରଣ ଭାଷା ହୋଇଛି। ଏହି ଭାଷା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଧର୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଉପମହାଦେଶର ଏକ ସହଭାଗୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ।
ଶାହିଦ ରଶିଦ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମହାନ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣବିତ ପାଣିନିଙ୍କ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ, ଏହା ଲେଖା ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା। ସେହି ଯୁଗର ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବୁଝିବାର ଚାବିକାଠି ସଂସ୍କୃତରେ ରହିଛି। ସେ ସଂସ୍କୃତକୁ ଏକ ପର୍ୱତ ସହିତ ତୁଳନା କରିଥିଲେ ଯାହା ସମୟର ପରୀକ୍ଷାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏବେ ବି ଆମର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ପ୍ରତୀକ କରୁଛି।
ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସଂସ୍କୃତକୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଅନୁଚିତ। ଏହି ଭାଷା ସମସ୍ତଙ୍କର, ଏବଂ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଇତିହାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିହେବ। ନୂତନ ପିଢ଼ିକୁ ଆମର ସହଭାଗୀ ଐତିହ୍ୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ LUMS ରେ ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି।
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଆହୁରି ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ମହାଭାରତ ଏବଂ ଭଗବଦ ଗୀତା ଉପରେ ପୃଥକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରଚଳନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି। ଡକ୍ଟର କାସମି କୁହନ୍ତି ଯେ ଆଗାମୀ 10 ରୁ 15 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଗୀତା ଏବଂ ମହାଭାରତ ଉପରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରେ। ଏହା କେବଳ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୁହେଁ ବରଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।
