ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୩୦।୪: ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତକୁ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠାବାକୁ ପଡିବ। ଏକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଭୟ ଦେଶ ପାଇଁ ବିପୁଳ ହେବ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅର୍ଥନୀତି, ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ହେବ।
ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଯୁଦ୍ଧର ଖର୍ଚ୍ଚ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୮,୩୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା) ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହା ଦୈନିକ ୧୫୦ ମିଲିୟନରୁ ୩୦୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ। ଏହା କେବଳ ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅବସଂରଚନା କ୍ଷୟକ୍ଷତି, ବାଣିଜ୍ୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ।
ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି, ଯାହାର ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ (GDP) ପ୍ରାୟ ୪ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର, ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତି (GDP ପ୍ରାୟ ୩୭୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର) ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତଥାପି, ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ, ଯାହା ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନକଲ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୁ ଅର୍ଥ ଡାଇଭର୍ଟ କରିବ। ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ ହେବ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥନୀତି ପୂର୍ବରୁ ସଙ୍କଟରେ ରହିଛି।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତି
ଆର୍ଥିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟତୀତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନହାନି, ଅବସଂରଚନା ଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଉଭୟ ଦେଶ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ, ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାବହ ହୋଇପାରେ। ଏହା କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। କଶ୍ମୀରରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଭାରତ ଇଣ୍ଡସ ଜଳ ସନ୍ଧି ସ୍ଥଗିତ କରିଛି, ଯାହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ଯୁଦ୍ଧର କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ବିମାନ ପାଇଁ ନିଜର ଆକାଶସୀମା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି।
ବିଭିନ୍ନ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ୧୯୯୯ କାରଗିଲ ଯୁଦ୍ଧର ଭାରତ ପାଇଁ ଆନୁମାନିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ୧୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। ସେହି ସମୟର ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହା ଏକ ବିପୁଳ ପରିମାଣ ଥିଲା। ଏଥିରେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ, ଗୋଳାବାରୁଦ, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ, ସୈନିକଙ୍କ ଦରମା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନୁସଙ୍ଗିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଦ୍ୱାରା ବିମାନ ଆକ୍ରମଣର ଆନୁମାନିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ସେନାର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୦-୧୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିଲା।
