ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୧।୧୧: ଦୁବାଇ ଏୟାର ଶୋ’ରେ, ଭାରତର ଗର୍ବ, ତେଜସ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟଣାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଜନ କରି ଆକାଶକୁ ଚିରି ଦେଉଥିବା ବିମାନଟି ଆଖି ପିଛୁଳାକେ ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ନିଆଁରେ ଜଳିପୋଡ଼ି ଗଲା। ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି ନାହିଁ ବରଂ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମନରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: ଦେଶ କେତେ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସହିଛି? ଯେତେବେଳେ ଏକ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ଏହା କାର ପରି ବୀମା ପାଏ?
ଦୁର୍ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା?
ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ତେଜସ ଏହାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୌଶଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲା। ସବୁକିଛି ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ବିମାନଟି ହଠାତ ଭାରସାମ୍ୟ ହରାଇଲା। ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା। କେହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବା ପୂର୍ବରୁ, ଭୂମିରେ ଧକ୍କା ହେବା ପରେ ଏକ ଜୋରଦାର ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥିଲା। ଦୁର୍ଘଟଣା ଏତେ ତୀବ୍ର ଥିଲା ଯେ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ କେବଳ ଧୂଆଁ ଏବଂ ନିଆଁ ହୁତହୁତ ହୋଇ ଜଳୁଥିଲା। ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପାଇଲଟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ତେଜସ ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଏହା ଦେଶର ରାଜକୋଷ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଝଟ୍କା। ଏବେ, ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି: ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଭଗ୍ନାବଶେଷର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ଥିଲା? ତେଜସର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ ଆକଳନ କରିବା ପାଇଁ, ଆମକୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବାକୁ ପଡିବ। କିଛି ମାସ ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତ ସରକାର ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ (HAL) ସହିତ ପ୍ରାୟ 62,370 କୋଟି ମୂଲ୍ୟର 97 ଟି ତେଜସ Mk-1A ଜେଟ ପାଇଁ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ। ଏହି ମୋଟ ପରିମାଣକୁ ବିମାନ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ, ଏକ ତେଜସ ଜେଟ ର ହାରାହାରି ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ 680 କୋଟି ହୁଏ।
ତଥାପି, HAL ର ପୁରୁଣା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ବିମାନର ଏୟାରଫ୍ରେମ ପ୍ରାୟ 309 କୋଟି ମୂଲ୍ୟର। କିନ୍ତୁ ଏକ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ କେବଳ ଲୁହା ଏବଂ ଫାଇବରର ଏକ ଗଠନ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ରାଡାର, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ, ସଫ୍ଟୱେର୍, ଭୂମି ସହାୟତା ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଏହାକୁ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ପେୟାର ପାର୍ଟସର ମୂଲ୍ୟ ଯୋଡାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମୂଲ୍ୟ 309 କୋଟିରୁ ପ୍ରାୟ 680 କୋଟିକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଯେତେବେଳେ ଆମର କାର କିମ୍ବା ବାଇକ ସହିତ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟେ, ବୀମା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତି ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତେବେ, କ’ଣ କୌଣସି ବୀମା କମ୍ପାନୀ ଏହି 680 କୋଟି କ୍ଷତି ପୂରଣ ଦେବେ? ଉତ୍ତର ହେଉଛି ନା। ସାମରିକ ବିମାନର ଜଗତ, ନିୟମିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉଡ଼ାଣଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ତେଜସ ଭଳି ସୱଦେଶୀ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ପାଇଁ କୌଣସି ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ବୀମା ପଲିସି ନିଆଯାଇ ନାହିଁ। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ’ସାର୍ବଭୌମ ବିପଦ’ ଏବଂ ’ସ୍ବ-ବୀମା’ର ମଡେଲ।
ନିୟମରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିମାନଟି HAL କାରଖାନାରେ କିମ୍ବା ପରୀକ୍ଷଣ ଉଡ଼ାଣରେ ଥାଏ, ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ବୀମା HAL ପାଖରେ ଥାଏ। ତଥାପି, ବିମାନଟି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF)କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହେବା ପରେ, ଏହା ଦେଶର ସମ୍ପତ୍ତି ହୋଇଯାଏ। ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ବିପଦ ବହନ କରେ ଯେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ବୀମା କମ୍ପାନୀ ଏହାକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯଦି ବାୟୁସେନାରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଏହାକୁ ’ସ୍ବ-ବୀମା’ କୁହାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ ସରକାର ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିର ବୀମାକାରୀ।
