ସାପ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ସାପକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଯେ କେହି ଭୟରେ ଥରି ଉଠେ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତିନି ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜାତିର ସାପ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରୁ କିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାକ୍ତ। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ୬୯ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ସାପ ପ୍ରଜାତି ରହିଛି। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ସାପକୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ଦେଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ବେକରେ ଏକ ନାଗ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସାତ ମୁଣ୍ଡିଆ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି। ଫଳସ୍ବରୂପ, ସାପକୁ ନେଇ ଅନେକ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ରହିଛି। ଏହି ପୌରାଣିକ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଯେପରିକି, ସାପ କ୍ଷୀର ପିଏ, ସାପଙ୍କ କପାଳରେ ଏକ ସର୍ପମଣି ଥାଏ, ସାପଙ୍କ ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଥାଏ, ଏବଂ ସାପ ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଅନ୍ତି। ତେବେ ଜାଣନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ସତ କଥା କ’ଣ…
ଆପଣ ଶୁଣିଥିବେ ସାପ କ୍ଷୀର ପିଏ। ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରେ ଅନେକ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କ’ଣ ସାପ ପ୍ରକୃତରେ କ୍ଷୀର ପିଆନ୍ତି? ପ୍ରକୃତରେ ସାପ କ୍ଷୀର ପିଏ ନାହିଁ, ବରଂ ପାଣି ପିଏ। ସାପ ସରୀସୃପ ଏବଂ କ୍ଷୀର ସହିତ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ। କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବେ। ତେଣୁ ଅଣ-ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କ୍ଷୀର ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ନାହିଁ। ତଥାପି ନିର୍ଜଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସାପ ଯେକୌଣସି ଉପଲବ୍ଧ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ପିଇବେ।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୌରାଣିକ କଥା ହେଉଛି, ସାପ ସେମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଅନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସାପକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସର୍ବଦା ଆପଣଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବ ଏବଂ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ନୁହେଁ। ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଲୋକ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନକୁ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ସାପମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକ ବୁଦ୍ଧିମତା ନାହିଁ।
ଆପଣ ପ୍ରାୟତଃ ଶୁଣିଥିବେ ଯଦି ଆପଣ ଏକ ସାପକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହାର ସାଥୀ ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇବ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ପୌରାଣିକ କଥା। ବାସ୍ତବରେ ସାପ ପ୍ରତିଶୋଧପରାୟଣ ପ୍ରାଣୀ ନୁହନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ପିଛା କରିବା କିମ୍ବା ଖୋଜିବାରେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଆଗ୍ରହ ନାହିଁ।