କଟକ,୧୮।୧୧: କ’ଣ ବ୍ୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାହାର ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା କାଟିପାରିବ? ବିଶେଷକରି ଯଦି ସେହି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପେନସନ ଟଙ୍କା ଜମା ଥାଏ? ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସାରା ଦେଶର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକ ଏବଂ ପେନସନଭୋଗୀଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ହାଇକୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଋଣ ଖିଲାପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ଜଣେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟରଙ୍କ ପେନସନ ପାଣ୍ଠିକୁ ଜବତ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି ମାମଲା ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ ନାମକ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ। ରେଳ କୋଚ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରିରୁ ଅବସର ନେଇଥିବା ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ (SBI)ରେ ଏକ ଜଏଣ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟ ରଖିଥିଲେ। ଏହି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ତାଙ୍କର ମାସିକ ପେନସନ ପ୍ରାୟ 35,000 ଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଗାଡ଼ି ଋଣ ପାଇଁ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର ଭାବରେ ରହିଥିଲେ।
ମଲ୍ଲିକଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ 5.9 ଲକ୍ଷ ଏବଂ 8 ଲକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟର ଦୁଇଟି ଗାଡ଼ି ଋଣ ନେଇଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଏହି ଋଣର କିସ୍ତି ପରିଶୋଧ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ନଭେମ୍ବର 2018ରେ, ଉଭୟ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ NPA ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ଋଣ ଆଦାୟ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନେକ ନୋଟିସ ପଠାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କିଛି କାମ କଲା ନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଏପରି ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲା ଯାହା ମଲ୍ଲିକ ସାହେବଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଞ୍ଚୟକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥିଲା। ଫେବୃଆରୀ ୧୭ ଏବଂ ୧୯, ୨୦୨୪ ରେ, କୌଣସି ପୂର୍ବ ସୂଚନା କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ବିନା, ବ୍ୟାଙ୍କ ମଲ୍ଲିକ ସାହେବଙ୍କ ଜଏଣ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ମୋଟ ୫ ଲକ୍ଷ କାଟି ନେଇଥିଲା। ବ୍ୟାଙ୍କ ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ଏହି ରାଶି ଋଣ ପରିଶୋଧ ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିଲା। ମଲ୍ଲିକ ସାହେବ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ଜଣେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର ଥିଲେ, ପ୍ରାଥମିକ ଋଣଗ୍ରହୀତା ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଏକ ଅନୁରୋଧ ମଧ୍ୟ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଝିଅର ବିବାହ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ପାଣ୍ଠି ଫେରସ୍ତ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲା। ନ୍ୟାୟ ପାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସେ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ।
ଅକ୍ଟୋବର ୧୭, ୨୦୨୫ ରେ, ଜଷ୍ଟିସ (ଡକ୍ଟର) ସଞ୍ଜିବ କେ. ପାଣିଗ୍ରାହିଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଏକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ମାମଲା କେବଳ ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କ ବିବାଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧ ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜୀବନଧାରଣର ଅଧିକାର ସହିତ ଜଡିତ। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପେନସନ ଦାନ କିମ୍ବା ଦାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ କଷ୍ଟ-ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧ ବୟସରେ ଏକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଜନକ ଜୀବନ ପାଇବାର ଅଧିକାର ଦିଏ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଅନେକ ରାୟକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କୋର୍ଟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସିଭିଲ ପ୍ରୋସିଜିଓର (ସିପିସି) ର ଧାରା 60(1)(g) ଅନୁଯାୟୀ, ସରକାରୀ ପେନସନ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଆଟାଚ ହେବାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ। କୋର୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି, “ଆଇନ ଯାହା ନିଷିଦ୍ଧ କରେ, ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପେନସନ ପାଣ୍ଠି କାଟି ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ କରିପାରିବ ନାହିଁ।”
ବ୍ୟାଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର ଥିଲେ ଏବଂ ଆକାଉଣ୍ଟ ମିଳିତ ଥିଲା, ଯାହା ପୁନରୁଦ୍ଧାରକୁ ଯଥାର୍ଥ କରିଥାଏ। ତଥାପି, ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରାଥମିକ ଋଣଗ୍ରହୀତାଙ୍କ ସହ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଇନଗତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ହେବା ଉଚିତ। ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଋଣ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସହ-ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ କେବଳ ପାଣ୍ଠି ଉଠାଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକଙ୍କ ପେନସନ ଏହି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜମା ହୋଇଥିବାରୁ, କେବଳ ଏକ ମିଳିତ ଆକାଉଣ୍ଟ ହୋଇଥିବାରୁ ପାଣ୍ଠି ସେମାନଙ୍କର ପେନସନ ସୁରକ୍ଷା ହରାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ବ୍ୟାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକପାଖିଆ ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ନ୍ୟାୟର ମୌଳିକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲା, କାରଣ ଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକଙ୍କୁ କୌଣସି ନୋଟିସ ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା।
ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ, SBIର ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା କାଟିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ “ଅବୈଧ ଏବଂ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଅସ୍ଥାୟୀ” ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ ଚାରି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ମଲ୍ଲିକ ସାହିବଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ୫୦୦,୦୦୦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ଫେରସ୍ତ କରିବାକୁ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ତଥାପି, କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟାଙ୍କର ଋଣ ଆଦାୟ କରିବାର ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରେ ନାହିଁ। ସୁରକ୍ଷା ଲାଗୁ କରିବା କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ମାମଲା ଦାୟର କରିବା ଭଳି ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜର ବକେୟା ରାଶି ଆଦାୟ କରିବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୱାଧୀନ। ତଥାପି, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ପେନସନଭୋଗୀଙ୍କ ଭରଣପୋଷଣର ଉପାୟ ଅର୍ଥାତ ପେନସନକୁ ଜବତ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
