ଢାକା,୨୧।୫: ପାକିସ୍ତାନର ପରିସ୍ଥିତିରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇଛି ବାଂଲାଦେଶ। ବାଂଲାଦେଶ ଭାରତ ସହିତ ଚାଲିଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଉତ୍ତେଜନା ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଖରାପ ନ କରିବା ପାଇଁ, ବାଂଲାଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଏହା କୌଣସି ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ। ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉତ୍ତେଜନା ଉଭୟ ଦେଶ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ଏବଂ ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେବା ଉଚିତ।
ବୁଧବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକ ପରେ ବାଂଲାଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ମହବୁବୁର ରହମାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପରିସ୍ଥିତି ଯେପରି ଆହୁରି ଖରାପ ନହୁଏ ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ଆମେ କୌଣସି ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେବୁ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ବିଚାର କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ବିଭାଗ, ଏଜେନ୍ସି ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂଗଠନ ସହିତ ଏହି ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୧୩ ଏପ୍ରିଲରେ, ବାଂଲାଦେଶ ଚାରୋଟି ସ୍ଥଳ ସୀମାରେ ଭାରତରୁ ସୂତା ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିଷେଧ କରିଥିଲା। ଜବାବରେ, ଭାରତ ବାଂଲାଦେଶୀ ରେଡିମେଡ ପୋଷାକର ଟ୍ରାନ୍ସସିପମେଣ୍ଟ ସୁବିଧା ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। ଏହା ପରେ, ମେ ୧୭ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସ୍ଥଳ ସୀମା ଦେଇ ବାଂଲାଦେଶରୁ ପୋଷାକ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ, ଫର୍ଣ୍ଣିଚର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିଷେଧ କରିଥିଲା। ଚୀନ ପରେ ଭାରତ ବାଂଲାଦେଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବବୃହତ ଆମଦାନୀକାରୀ।
ମହବୁବୁର ରହମାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଚିଠି ପଠାଯାଇଛି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ବୈଠକରେ ଉପସ୍ଥିତ ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ସରକାରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରୁ ସ୍ଥଳ ସୀମା ଦେଇ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଅତି କମରେ ତିନି ମାସ ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଉ ଯାହା ଦାରା ପଡ଼ି ରହିଥିବା ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଶୋଧ କରାଯାଇପାରିବ। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଗତ ୧୦ ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶ ଭାରତରୁ ସ୍ଥଳପଥ ଦେଇ ପ୍ରାୟ ୩.୫ ଲକ୍ଷ ଟନ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ କରିଛି କାରଣ ସମୁଦ୍ରପଥ ଦେଇ ଆମଦାନୀ କରିବା ମହଙ୍ଗା।
ବାଂଲାଦେଶ ଭାରତରୁ କଞ୍ଚାମାଲ, ବୟନଶିଳ୍ପ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, କୃଷି ଉତ୍ପାଦ, ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ଚାଉଳ, ପନିପରିବା, କ୍ଷୀର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ କରେ। ଗତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ବାଣିଜ୍ୟ ୧୦.୫୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରୁ ବାଂଲାଦେଶ କେବଳ ୧.୫୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରପ୍ତାନି କରିଥିଲା ବେଳେ ଭାରତରୁ ୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ କରିଥିଲା।
ସାର୍କ ଅଧୀନରେ ‘ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର’ (SAFTA) ଚୁକ୍ତିନାମା ଯୋଗୁଁ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଭାରତରେ ଶୂନ୍ୟ ଶୁଳ୍କର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ଭାରତ ବୈଠକରେ ରାଜି ହେବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି। ଯଦି ଆଲୋଚନା ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହା ନହୁଏ, ତେବେ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ବହୁତ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
