କାନପୁର,୧।୪: ଶୁକ୍ରବାର (ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୮) ଅପରାହ୍ନରେ ମ୍ୟାନମାରରେ ୭.୭ ଏବଂ ୬.୪ ତୀବ୍ରତାର ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଭୂମିକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଭୂମିକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ମ୍ୟାନମାରରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବାବେଳେ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଏବେ ବି ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ମ୍ୟାନମାରରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଭୂମିକମ୍ପ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ଆଇଆଇଟି କାନପୁରର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏବେ ଭାରତରେ ମ୍ୟାନମାର ଭଳି ଭୂମିକମ୍ପ ଆସିବା ନେଇ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଆଇଆଇଟି କାନପୁରର ଆର୍ଥ ସାଇନସେସ୍ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଜାଭେଦ ମଲିକ କହିଛନ୍ତି, ‘ମ୍ୟାନମାର ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କକରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଭୂମିକମ୍ପର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ସାଗାଇଙ୍ଗ ଫଲ୍ଟ।’ ସାଗାଇଙ୍ଗ ଫଲ୍ଟ ବହୁତ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଏହି ଫଲ୍ଟକୁ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଥିବା ମ୍ୟାପ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ଦେଖିହେବ।
ପ୍ରଫେସର ଜାଭେଦ ମଲିକ କହିଛନ୍ତି, ‘ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସିଲିଗୁଡ଼ିରେ ଗଙ୍ଗା-ବଙ୍ଗ ଫଲ୍ଟ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ମ୍ୟାନମାରରେ ସାଗାଇଙ୍ଗ ଫଲ୍ଟ ଅଛି।’ ଏହି ଦୁଇଟି ତ୍ରୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଆହୁରି ଅନେକ ତ୍ରୁଟି ଅଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅସ୍ବୀକାର କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ଯେ ଗୋଟିଏ ଫଲ୍ଟ ସକ୍ରିୟ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଫଲ୍ଟ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଭାରତରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୂମିକମ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ସାଗାଇଂ ଏକ ବହୁତ ପୁରୁଣା ଦୋଷ।’ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ସିଅର ଜୋନ ହେଉଛି ଆରାକାନରୁ ଆଣ୍ଡାମାନ ଏବଂ ସୁମାତ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବଡକ୍ସନ ଜୋନର ଏକ ଅଂଶ। ଏପରିକି ସାଗାଇଙ୍ଗ ଫଲ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଭୂମି ଉପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜାପାନୀ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସାଗାଇଙ୍ଗ ଉପରେ କାମ କରିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଗବେଷଣାରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଏଠାରେ ଭୂମିକମ୍ପର ବାରମ୍ବାରତା ୧୫୦ ରୁ ୨୦୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏତେ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକମ୍ପ ହୁଏ।
ସେ କହିଥିଲେ, ‘ଆମକୁ ଭାରତରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଭୂମିକମ୍ପ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।’ ହିମାଳୟରେ ଅନେକ ସକ୍ରିୟ ଫଲ୍ଟ ରେଖା ଅଛି। ଏହା ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ମୁଖ ଅଂଶରେ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଫଲ୍ଟ ରେଖା ଅଛି। ଆମେ କେବଳ ପ୍ଲେଟ ସୀମା ପାଖରେ ହେଉଥିବା ଭୂମିକମ୍ପକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ କଶ୍ମୀର ଜୋନ-୫ ଅଧୀନରେ ଆସେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାପକ ଗବେଷଣାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସର୍ବାଧିକ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରାଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଭୂମିକମ୍ପର ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
