ଇସଲାମାବାଦ,୨।୬: ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କଶ୍ମୀରର ପହଲଗାମରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଭାରତ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଥିଲା, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଖରିଫ (ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଫସଲ) ଋତୁରେ ଗମ୍ଭୀର ଜଳ ସଙ୍କଟକୁ ନେଇ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛି। ପାଣିର ଏହି ଅଭାବ ପାକିସ୍ତାନର ଶହବାଜ ସରକାର ଏବଂ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସୀମ ମୁନିରଙ୍କ ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଛି। ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ହେଉଛି ଯେ ଏବେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭାରତଠାରୁ ଦୟାର ଭିକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
ପାକିସ୍ତାନର ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରାଧିକରଣ (IRSA)ର ସଦ୍ୟତମ ସଂଖ୍ୟା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଦେଶରେ ମୋଟ ୨୧% ଜଳ ଅଭାବ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଜଳଭଣ୍ଡାର, ମଙ୍ଗଳା ଏବଂ ତୁର୍ବେଲା ଡ୍ୟାମରେ କେବଳ ଅଧା ପାଣି ବାକି ଅଛି। ମଙ୍ଗଳା ଡ୍ୟାମ ଝେଲମ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ। ଏହାର ମୋଟ କ୍ଷମତା ୫.୯ନିୟୁତ ଏକର ଫୁଟ (MAF) ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ କେବଳ ୨.୭ MAF ପାଣି ବାକି ଅଛି। ସେହି ସମୟରେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ତୁର୍ବେଲା ଡ୍ୟାମରେ କେବଳ 6 MAF ପାଣି ବାକି ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଏହାର କ୍ଷମତା 11.6 MAF ଅଟେ।
ଗତ ମାସରେ ପହଲଗାମ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣରେ ୨୬ ଜଣ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ଭାରତ ଏକ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛି। ଏହା ସହିତ, ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ଜଳ ପ୍ରବାହ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଶେୟାର କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି, ଯାହା ଆଗାମୀ ମୌସୁମୀରେ ବନ୍ୟାର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ସେନା ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।
ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ସିନ୍ଧ ପ୍ରଦେଶର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ଝେଲମ, ଚେନାବ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରୁ ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରେ। ଭାରତରୁ ଚେନାବରେ ହଠାତ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ ପାକିସ୍ତାନର କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ଦେଇଛି। ଏହା ମେ’ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ଖରିଫ ଋତୁର ବୁଣା ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।
IRSA ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ଯଦି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ନହୁଏ, ତେବେ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଶୀଘ୍ର ଗଭୀର ହେବ। ପାକିସ୍ତାନୀ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକୁ ଅତି ସତର୍କତାର ସହ ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁ ପାଣି ଛାଡିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। IRSA କହିଛି ଯେ ମାର୍ଚ୍ଚ ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ଖରିଫ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ପାଣିର ଏକ ବଡ଼ ଅଭାବ ହୋଇପାରେ। ଚେନାବ ନଦୀରେ ଭାରତର ଜଳ ପ୍ରବାହ ନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ, ମରାଲା ହେଡୱାର୍କସରେ ଜଳ ପ୍ରବାହ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଯାହା ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ସିନ୍ଧ ପ୍ରଦେଶର ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।
ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦେଖି, ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶହବାଜ ସରିଫ ମଧ୍ୟ ତାଜିକିସ୍ତାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହିମବାହ ସଂରକ୍ଷଣ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାରତର ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ଚୁକ୍ତି ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ନ କରେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଗଭୀର ବିପଦରେ ରହିବ।
ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ରବି, ବ୍ୟାସ, ସତଲେଜ ଭଳି ପୂର୍ବ ନଦୀ ଉପରେ ଭାରତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରହିଛି, ଯେତେବେଳେ ପଶ୍ଚିମ ନଦୀ ଯଥା ଝେଲମ, ଚେନାବ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଉପରେ ଏହାର ସୀମିତ ଅଧିକାର ଅଛି। ପଶ୍ଚିମ ନଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତକୁ ୩.୬ ନିୟୁତ ଏକର ଫୁଟ (MAF) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଏହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରିପାରୁନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନ ଲାଭ ପାଉଛି।
ତଥାପି, ଭାରତ ଏବେ ଚେନାବ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଏହାର ବାଗଲିହାର ଏବଂ ସଲାଲ ବନ୍ଧକୁ ସଫା କରି ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ସମସ୍ୟା ଏବେ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ କୃଷି ସଙ୍କଟରେ ପରିଣତ ହେଉଛି।
ଭାରତରୁ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ ଯୋଗୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପରିସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଏବେ ଶହବାଜ ସରିଫ ଏବଂ ଅସୀମ ମୁନିରଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁନ୍ଦା ପାଣି ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଭାରତ ପାଣି ବନ୍ଦ କରିବ କି ନାହିଁ, ବରଂ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ତାର ଆତଙ୍କବାଦୀ ନୀତି ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବ କି ନାହିଁ, ନା ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।
