ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୬।୭: ମହାକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ସହିତ ମହାକାଶ ଯାନରୁ ବାହାର କରାଯାଉଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଥିବେ। ଏହା ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାଲିବା, ଠିଆ ହେବା ଏବଂ ଏପରିକି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିବାର ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟା ସେହି ମହାକାଶଚାରୀମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମହାକାଶରେ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଜି ଶୁଭାଂଶୁ ଶୁକ୍ଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶ ଯାନରୁ ସାହାଯ୍ୟ ସହିତ ବାହାର କରାଯାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର କାରଣ କ’ଣ? ମହାକାଶକୁ ଯିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ସୁସ୍ଥ ଥାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଫେରିବା ପରେ ସେମାନେ କାହିଁକି ନିଜେ ଠିଆ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ? ଆସନ୍ତୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ଜାଣିବା।
ମହାକାଶ କିମ୍ବା ମହାକାଶ ଷ୍ଟେସନରେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ପ୍ରାୟ ଶୂନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାଭିଟି ଯୋଗୁଁ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ। ପୃଥୱୀରେ ଆମେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାମ କରୁଛୁ, ଯେପରି ଚାଲିବା, ଉଠିବା କିମ୍ବା ଓଜନ ଉଠାଇବା। ଏହା ଆମ ମାଂସପେଶୀ ଓ ହାଡ଼କୁ ମଜବୁତ ରଖିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ମହାକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ନଥିବାରୁ ମାଂସପେଶୀ ଓ ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ଖାସକରି ଗୋଡ଼ ଓ ପିଠିର ମାଂସପେଶୀ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ହାଡ଼ରୁ କ୍ୟାଲସିୟମ କ୍ଷୟ ହେବା ଯୋଗୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପତଳା ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ଫଳରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ନିଜ ଶରୀରର ଓଜନ ସମ୍ଭାଳି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଠିଆ ହେବା କିମ୍ବା ଚାଲିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ।
ମହାକାଶରେ କୌଣସି ‘ଉପର’ କିମ୍ବା ‘ତଳ’ ନଥାଏ। ଏହା ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଦିଗ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଦାୟୀ ଭେଷ୍ଟିବୁଲାର ସିଷ୍ଟମକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ଯୋଗୁଁ ଶରୀର ପୁନର୍ବାର ସନ୍ତୁଳନ ଶିଖେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ତୁରନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ଯୋଗୁଁ ମୁଣ୍ଡ ଘୂରାଇବା, ବାନ୍ତି ଅନୁଭବ ହେବା କିମ୍ବା ଠିକ ଭାବେ ଚାଲି ନ ପାରିବା ସାଧାରଣ ହୋଇଥାଏ। ରକ୍ତ ସଂଚାଳନ ଓ ହୃଦୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବମହାକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ନଥିବାରୁ ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଶରୀରର ଉପର ଭାଗ (ମୁଣ୍ଡ ଓ ଛାତି) ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଏ। ଏହା ଯୋଗୁ ମୁହଁ ଫୁଲିଯାଏ ଓ ଗୋଡ଼ରେ ରକ୍ତ କମିଯାଏ। ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ରକ୍ତକୁ ପୁନର୍ବାର ତଳକୁ ଟାଣିଥାଏ, ଯାହା ରକ୍ତଚାପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ। ଏହା ମୁଣ୍ଡ ଘୂରାଇବା, ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ଅଜଣା ହେବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ମହାକାଶରେ ହୃଦୟକୁ ରକ୍ତ ପମ୍ପ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପଥିବୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ସମୟ ନେଇଥାଏ।
ମହାକାଶରୁ ଫେରିବା ପରେ କିଛି ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କୁ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଶରୀର ଓ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ। ମୁହଁ ଓ ଜିଭର ମାଂସପେଶୀ ମହାକାଶରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମହାକାଶରେ ରହିବା ଯୋଗୁ ମାନସିକ ଥକା କିମ୍ବା ଚାପ ମଧ୍ୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।
ମହାକାଶରୁ ଫେରିବା ପରେ କିଛି ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କୁ କମ ଶୁଣାଯିବା ଓ କମ ଦେଖାଯିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ। ମହାକାଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଯୋଗୁ ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ଯାହା ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତିକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ। ସେହିପରି, ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ଅଭାବରେ ଶରୀରର ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଏ, ଯାହା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଆଖି ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଏହା ରେଟିନା ଓ ଅପ୍ଟିକ ନର୍ଭ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ, ଯାହାକୁ ‘ସ୍ପେସଫ୍ଲାଇଟ ଆସୋସିଏଟେଡ ନ୍ୟୁରୋଭିଜୁଆଲ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (SANS)’ କୁହାଯାଏ।
ମହାକାଶରୁ ଫେରିବା ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଚାଲିବା, ଠିଆ ହେବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଏବଂ ଏପରିକି ଚିନ୍ତା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପୁନର୍ବାସନ ଓ ଫିଜିଓଥେରାପି ମାଧ୍ୟମରେ ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କେତେକ ସପ୍ତାହରୁ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିପାରେ, ଖାସକରି ଦୀର୍ଘ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା ପରେ।
ମହାକାଶରେ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାଭିଟି ଯୋଗୁ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ଶରୀର ପୃଥିବୀର ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ସହିତ ଅନୁକୂଳନ ହରାଇଥାଏ। ମାଂସପେଶୀ ଓ ହାଡ଼ର ଦୁର୍ବଳତା, ସନ୍ତୁଳନରେ ଅସୁବିଧା, ରକ୍ତ ସଂଚାଳନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଥକା ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ପୃଥୱୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ତୁରନ୍ତ ସାମାନ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଶୁଭାଂଶୁ ଶୁକ୍ଳା ଭଳି ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ସହିତ ମହାକାଶ ଯାନରୁ ବାହାର କରାଯାଏ। ପୁନର୍ବାସନ ପରେ ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରନ୍ତି।
