ଟିକେ ଭାବନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ କିରଣ ନୁହେଁ ବରଂ ମୋବାଇଲ ସ୍କ୍ରିନ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ। ଦିନର ବ୍ୟସ୍ତତା ନୁହେଁ ବରଂ ନୋଟିଫିକେଶନର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟର ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ଦିଏ। ଏବେ ସମ୍ପର୍କର ଉଷ୍ମତା ମଧ୍ୟ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଆଲୋକରେ ଲୁପ୍ତ ହେଉଛି। ଦିନେ ଆମେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ରହୁଥିଲେ, ଏବେ ସଙ୍କେତରେ ନିଃଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି ।
ସମ୍ପ୍ରତି Zee5ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଫିଲ୍ମ ‘ଲଗଆଉଟ’ କେବଳ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଭ୍ୟାସ ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରିନାହିଁ ବରଂ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଚାପୁଡ଼ା ମାରିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନକୁ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ମାନୁଛନ୍ତି । ଫିଲ୍ମ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଦର୍ଶକ ସିନେମା ହଲ୍ରେ ଚୁପ୍ ହୋଇ ବସି ରହିଥିଲେ। ହୁଏତ ସେମାନେ ନିଜ ଭିତରେ କିଛି ନୀରବ ଚିତ୍କାର ଶୁଣିପାରୁଥିଲେ।
ଆମେ ଜାଣିଛେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ମୋବାଇଲ ସ୍କ୍ରିନରେ ଦିନକୁ ୭ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇଥାଏ। ଯଦି ଆମେ ଏଥିରେ ଲାପ୍ଟପ, ଟିଭି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ ଡିଭାଇସ ଯୋଡ଼ିବା ତେବେ ସଂଖ୍ୟା ୧୦ ଘଣ୍ଟା ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭର୍ଚୁଆଲ ଦୁନିଆରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରାୟ ଅଧା ହରାଇଦିଏ। ସେହି ସମୟରେ ପିଲାକୁ କାହାଣୀ କହିପାରିବେ, ମାଆଙ୍କ ଭଲ ମନ୍ଦ ବିଷୟରେ ପଚାରିପାରିବେ କିମ୍ବା ଏକ ପୁରୁଣା ପୁସ୍ତକ ବାହାର କରି ମନ ଭିତରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିପାରିବେ। ଆମେ ମୋବାଇଲ ନିଶାକୁ ‘ସ୍ମାର୍ଟ’ ହେବାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିଚାର କରୁ। ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଡ଼ମ୍ବନା ଯେ ସାରା ବିଶ୍ୱ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିବା ଡିଭାଇସ ଆମକୁ ଆମ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞ କରିଦେଇଛି। ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସମୟ ବିତାଇବା କେବଳ ନିଦ କମ୍ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ମାନସିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଡିଜିଟାଲ ଡିପ୍ରେସନ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଫୋମୋ (ହରାଇବା ଭୟ) ଭଳି ନୂତନ ବ୍ୟାଧି ସହରୀ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମନକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।
ମଣିଷ ଆଉ ‘ଏକା ନୁହେଁ, ତାକୁ ସବୁବେଳେ ‘ଅନ୍ଲାଇନ’ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ। ଯାହା ପାଖରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ୍ରେ ଦୁନିଆକୁ ବଦଳାଇବାର ଶକ୍ତି ଥିଲା ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ୍ର ଦାସ ହୋଇଗଲାଣି। ଏଠାରେ ଏହା ବୁଝିବା ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେବ ଯେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଜାଣିଶୁଣି ଡୋପାମିନ ଟ୍ରିଗର ଅନୁସାରେ ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଡିଜାଇନ କରନ୍ତି। ଆପଣ ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ମନ ଖୁସି ହୁଏ ଏବଂ ସମାନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ସେହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି ସଂଯୋଗ ନୁହେଁ ବରଂ ଫେସ୍ବୁକ, ଇନ୍ଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍, ମୋଜ, ଟିକ୍ଟକ୍ ଭଳି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କୁ ‘ସ୍କ୍ରୋଲିଂ ନିଶା’ରେ ଫସାଇବା ପାଇଁ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଦୋଷ କେବଳ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ନୁହେଁ, ଆମେ ନିଜେ ଆମର ସମୟ, ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ବାଜିରେ ଲଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଯେଉଁମାନେ ଡିଜିଟାଲ ଡିଟକ୍ସ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଫଟୋ ଅପ୍ଲୋଡ କରିବା ପରେ ୫୦ ଥର ଯାଞ୍ଚ କରି ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଏହାକୁ କେତେ ଲାଇକ ମିଳିଛି। ଆତ୍ମମୁଗ୍ଧତା ଏବଂ ଶୋ-ଅଫର ଏହି ଦୌଡ଼ରେ ଆମେ କେବଳ ନିଜକୁ ହରାଇ ନାହୁଁ, ବରଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ‘ଡିଜିଟାଲ ନିଶା’ରେ ଆଶ୍ରିତ କରିଛୁ । ‘ଲଗଆଉଟ’ ଭଳି ଫିଲ୍ମଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଏକ କାହାଣୀ ଦେଖାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନେ ଆମକୁ ଏକ ଦର୍ପଣ ଦେଖାନ୍ତି, ଏକ ଦର୍ପଣ ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଆମର ମୁହଁ ଦେଖିପାରୁନାହୁଁ, ବରଂ ଏକ ବଙ୍କା ବେକ, କ୍ଳାନ୍ତ ଆଖି ଏବଂ ସର୍ବଦା ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବାର ଭ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏବେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାର ସମୟ ଆସିଛି। ଆମେ କ’ଣ ଏବେ ଭାବିବୁ ଯେ ସ୍କ୍ରିନ୍ ସମୟ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପସନ୍ଦ, ନା ଆମେ ଏହାକୁ ଏକ ସାମାଜିକ ବିପଦ ଭାବରେ ଦେଖିବୁ?ଆମେ କ’ଣ ଏବେ ବି ମୋବାଇଲକୁ ପିଲାର ଖେଳଣା ବୋଲି ଭାବି ଏଥିରେ ‘ସ୍କ୍ରିନ୍ ବିଷ’ ମିଶ୍ରଣ କରିବୁ? ସଂଯୁକ୍ତ ରହି କ’ଣ ନିଜଠାରୁ ‘ବିଚ୍ଛିନ୍ନ’ ରହିବୁ? ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି ଏହି ‘ଲଗଆଉଟ’ ଡାକକୁ କେବଳ ଏକ ଫିଲ୍ମର ବାର୍ତ୍ତା ନ ଭାବି ଏହାକୁ ଜୀବନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣତି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର
ନୟାଗଡ଼, ମୋ: ୯୪୩୭୬୪୨୯୪୭
