ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୭।୩: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଉଷ୍ମ ହେଉଛି। ଇରାନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମିଳିତ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ତେହେରାନର ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଆକ୍ରମଣ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବଜାରରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଇତିହାସ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଯେତେବେଳେ ବି ବିଶ୍ୱର କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଭୂରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସୁନା କ୍ରୟ ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଏଥର, ବିପରୀତ ଘଟଣା ଘଟିଛି। ପୁରୁଣା ଅର୍ଥନୈତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଧାରଣା ଭୁଲ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଥିବା ପରି ମନେ ହେଉଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱେ, ସୁନା ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କ୍ରାସ ହୋଇଛି।
ଶୁକ୍ରବାର, ଫେବୃଆରୀ ୨୭, ୨୦୨୬ ରେ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧର ଗୁଜବ ବ୍ୟାପିଥିଲା, ସୁନା ଆଉନ୍ସ ପ୍ରତି $୫,୨୪୪ ରେ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ଦିନ ପରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ପ୍ରାୟ $୫,୧୨୦ କୁ ଖସି ଆସିଥିଲା। ଏହି ହ୍ରାସ କେବଳ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମସ୍ତେ ଆଶା କରୁଥିଲେ ଯେ ସୁନା ପୁଣି ଥରେ ବାରୁଦର ଗନ୍ଧ ପାଇ ରକେଟରେ ପରିଣତ ହେବ ଅର୍ଥାତ୍ ମୂଲ୍ୟ ହେବ ଆକାଶଛୁଆଁ ।
ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ ଏକ୍ସପ୍ରେସର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ସୁନା ୨୦୨୫ରେ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଧନୀ କରିଥିଲା। ସୁନା ମୂଲ୍ୟ ୬୫% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟ ଏକ ଧମାକା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ୨୦% ରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ଜାନୁଆରୀ ୨୮, ୨୦୨୬ ରେ, ସୁନା ସର୍ବକାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ $୫,୪୧୮ ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହି ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରଠାରୁ, ସୁନା କ୍ଳାନ୍ତ ଦେଖାଯିବା ବା ଥକ୍କା ପଡିଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ ‘ସମିଶ୍ରଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟ’ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି। ସରଳ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଡ଼ ଲମ୍ଫ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସୁନା ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ମନ୍ଥରତା, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ହ୍ରାସରେ ପରିଣତ ହେବା, ଏକ ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି। ମଙ୍ଗଳବାର, ଯୁଦ୍ଧର ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ, ବଜାରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ ହୋଇଥିଲା, ସୁନା ୪% ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ରୂପା ମୂଲ୍ୟରେ ୧୦% ବଡ଼ ହ୍ରାସ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।
ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ସଙ୍କଟରେ ଥାଏ, ନିବେଶ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଅଛି: ପ୍ରଥମ, ସୁନା। ଦ୍ୱିତୀୟ, ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର। ସାଧାରଣତଃ, ଉଭୟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ୩୬। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଡଲାରକୁ ସୁନା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି। ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ସୂଚକାଙ୍କ ଏକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ ରେ ଏହା ୧୦୨ଥିଲା। ଜୁନ ୨୦୨୫ସୁଦ୍ଧା ଏହା ୯୬.୭୦ କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ତଥାପି, ଗତ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପୁନର୍ବାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ୧.୪୬% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ୧.୪୯% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଡଲାର ମଜବୁତ ହୁଏ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ମହଙ୍ଗା ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଏହାର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ କରେ। IMF ପ୍ରଥମ ଉପ-ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡାନ କାଟ୍ଜ କୁହନ୍ତି ଯେ ଡଲାର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ହୃଦୟ ହୋଇ ରହିଥାଏ। ସଙ୍କଟ ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱ ସୁନା ଅପେକ୍ଷା ଡଲାର-ମୂଲ୍ୟବାନ ନଗଦ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିଛି।
ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଆଉ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦିଗ ହେଉଛି ତରଳତାର ଆବଶ୍ୟକତା। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଯୋଗୁ ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ୨୦% ମହଙ୍ଗା ହୋଇଛି। ଯେହେତୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଡଲାରରେ ବ୍ୟବସାୟ ହୁଏ, ଦେଶ ଏବଂ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ତେଲ କିଣିବା ପାଇଁ ବହୁ ପରିମାଣର ଡଲାର ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି। ଏହି ନଗଦ ଅଭାବ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ନିବେଶକ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ସୁନା ହୋଲ୍ଡିଂ ବିକ୍ରି କରି ଡଲାର ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ-ସ୍ବର୍ଗ ନିବେଶ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସୁନା ବିକ୍ରୟ ଚାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।
ଆମେରିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଫେଡେରାଲ ରିଜର୍ଭ, ସୁନାର ହ୍ରାସରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ, ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ୨୦୨୬ସୁଦ୍ଧା ସୁଧ ହାର ଅତି କମରେ ଦୁଇଥର ହ୍ରାସ ପାଇବ। କମ ସୁଧ ହାର ସୁନା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ, ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁ, ତେଲ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର ବିପଦକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ଯଦି ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତେବେ ଫେଡେରାଲ ରିଜର୍ଭ ସୁଧ ହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ରଖିବ। ଏହାକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ‘ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ’ ନୀତି ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଉଚ୍ଚ ସୁଧ ହାର ଯୋଗୁ, ନିବେଶକମାନେ ସୁନା ଅପେକ୍ଷା ଆମେରିକୀୟ ଟ୍ରେଜେରୀ ବଣ୍ଡରେ ନିବେଶ କରିବାକୁ ବାଛିଛନ୍ତି।
ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମର୍ଥନ ଥିଲା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବେପରୁଆ କ୍ରୟ। କିନ୍ତୁ ତାହା ମଧ୍ୟ ଏବେ ମନ୍ଥର ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱ ସୁନା ପରିଷଦ (WGC) ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମୋଟ ସୁନା ଚାହିଦା ୫,୦୦୦ ଟନ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ୨୦୨୫ରେ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ମାସରେ ହାରାହାରି ୨୭ଟନ ସୁନା କ୍ରୟ କରୁଥିଲେ। ତଥାପି, ୨୦୨୬ ଜାନୁଆରୀରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୫ ଟନକୁ ଖସି ଆସିଥିଲା।
