ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୩୦।୧୦: ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଫର୍ମ ଦିଆଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଆପଣଙ୍କ ବିବରଣୀ ସହିତ ନୋମିନି ଡିଟେଲ୍ ପଚରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ନୋମିନି ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ଖବର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁବିଧା, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ବଚ୍ଛତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଲକର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ହେପାଜତ ସହିତ ଜଡିତ ନୋମିନିସନ ସୁବିଧା ପାଇଁ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ନୂତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପରିବାର କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆକାଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଲକରରେ ଗଚ୍ଛିତ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଜିନିଷପତ୍ର ସହଜରେ ପାଇପାରିବେ ବୋଲି ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ନଭେମ୍ବର ୧, ୨୦୨୫ରୁ ସାରା ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। RBI ଗତ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଜାରି ହୋଇଥିବା ୩୧ ପୁରୁଣା ନିୟମ ଏବଂ ସର୍କୁଲାରକୁ ମଧ୍ୟ ବାତିଲ କରିଛି।
ଜଣେ ନୋମିନି କିଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ?
ଜଣେ ନୋମିନି ହେଉଛନ୍ତି ଯାହାକୁ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଲକର, ବୀମା ପଲିସି କିମ୍ବା ନିବେଶ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେହି ଆକାଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା ନିବେଶରେ ଥିବା ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। ସରଳ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଜଣେ ନୋମିନି ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାଙ୍କୁ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଆପଣଙ୍କ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାର କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରନ୍ତି।
ଣେ ନୋମିନିଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଲକର ସାମଗ୍ରୀକୁ ନୋମିନିଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଥାଏ। ଏହା ପରିବାରକୁ ତୁରନ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ଲମ୍ବା ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୂର କରେ। ଏହା ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସରଳ କରିଥାଏ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କୁ କୋର୍ଟ ଆଦେଶ କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ତଥାପି ଏହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ନୋମିନି ପ୍ରକୃତ ମାଲିକ ନୁହନ୍ତି। ଜଣେ ନୋମିନି କେବଳ ଜଣେ “ଅସ୍ଥାୟୀ ଧାରକ” ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଯିଏ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ଏହାକୁ ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରନ୍ତି।
ତେଣୁ, ଜଣେ ନୋମିନିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି “ଫସି ନଯାଏ” ଏବଂ ପରିବାର ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ପାଇପାରିବ। ଜଣେ ନୋମିନି ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ପରିବାର ଉଭୟ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସରଳ କରନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ଲୋକମାନେ ଜଣେ ନୋମିନିର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବୁଝିବେ ଏବଂ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଆକାଉଣ୍ଟ, ନିବେଶ ଏବଂ ବୀମା ପଲିସି ପାଇଁ ସଠିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମନୋନୀତ କରିବେ। ଏହା ପରିବାର ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତର ସମସ୍ୟାକୁ ରୋକିବ।
RBI କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି?
RBIର ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବେ ତାଙ୍କ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ନାମାଙ୍କନ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ନୂତନ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲାଯାଏ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ପଡିବ ଯେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଲକର କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷିତ ହେପାଜତ ପାଇଁ କାହାକୁ ମନୋନୀତ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଗ୍ରାହକ, କୌଣସି କାରଣରୁ ନାମାଙ୍କନ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଲିଖିତ ଘୋଷଣା (Written Declaration) ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତଥାପି, ଯଦି ଗ୍ରାହକ ଲିଖିତ ସମ୍ମତି ଦେବାକୁ ମନା କରନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିବାକୁ ମନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
RBI ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ମଧ୍ୟରେ ନାମାଙ୍କନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନୂତନ ନାମ ଯୋଡିବା, ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା କିମ୍ବା ଡିଲିଟ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ଯଦି କୌଣସି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଫର୍ମ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଭୁଲ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ କାରଣ ଜଣାଇବାକୁ ପଡିବ। ଏହା ନାମାଙ୍କନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ଦୂର କରିବ।
ଏବେ, ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାସବୁକ, ଆକାଉଣ୍ଟ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ, କିମ୍ବା ଟର୍ମ ଡିପୋଜିଟ ରସିଦ (TDR) ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ “ନୋମିନେସନ ପଞ୍ଜିକୃତ” ଲେଖାଯିବ, ଅର୍ଥାତ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ନୋମିନିଙ୍କ ସୂଚନା ପଞ୍ଜିକୃତ। ପାସବୁକ କିମ୍ବା TDR ରେ ନୋମିନିଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ମୁଦ୍ରିତ ହେବ। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ କେଉଁ ଆକାଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା ନିବେଶ ପାଇଁ କିଏ ନୋମିନି ତାହା ପରିବାର ପାଇଁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ସହଜ କରିବ।
ନୋମିନିଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ?
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରିବାର ପାଇଁ ଦାବି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସରଳ କରିବ। ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏବେ କୌଣସି ଆଇନଗତ ଅସୁବିଧା ବିନା ସିଧାସଳଖ ନୋମିନିଙ୍କୁ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଲକର ଜିନିଷ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିପାରିବେ। ଯଦି କୌଣସି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଏକାଧିକ ନୋମିନି ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ନୋମିନିଙ୍କୁ ଦେୟ ଦେବ।
Dharitri – Odisha’s No.1 Odia Daily