ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୩।୩: ଯେତେ ଦାବି କରାଯାଉ ଏବଂ ଯେତେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ଧମକ ଦିଆଯାଉ, ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତା ଭାଙ୍ଗିପାରିବ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଦେଶ ପରସ୍ପର ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବି ଏବଂ ଚାପ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଭାବରେ ରୁଷିଆର ନିରନ୍ତର ଉପସ୍ଥିତି ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ। ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ରୁଷିଆଠାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବ ନାହିଁ। Kpler ର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଫେବୃଆରୀରେ ରୁଷିଆରୁ ଭାରତର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପ୍ରତିଦିନ ୧ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ (mbd) ଥିଲା। ଯଦିଓ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଜାନୁଆରୀରେ ପ୍ରତିଦିନ ୧.୧ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ଏବଂ ଡିସେମ୍ବରରେ ପ୍ରତିଦିନ ୧.୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ କମ, ରୁଷିଆ ଏବେ ବି ତାର ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ବଜାୟ ରଖିଛି।
ଏହି ଫେବୃଆରୀ ସଂଖ୍ୟା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବିଠାରୁ ଭିନ୍ନ କାହାଣୀ କୁହେ। ଭାରତ ସରକାର ବାରମ୍ବାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ତେଲ ସୋର୍ସିଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଶର ‘ବାଣିଜି୍ୟକ ସ୍ବାର୍ଥ’ ଏବଂ ‘ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା’ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବ, କୌଣସି ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଚାପ ଯୋଗୁ ନୁହେଁ। ରୁଷିଆ ଶୀର୍ଷରେ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସାଉଦି ଆରବ ଏଥର ତାର ଗତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ସାଉଦି ଆରବ ମାସକୁ ମାସ ଏହାର ପରିବହନରେ ୩୦% ବୃଦ୍ଧି କରିଛି, ଯାହା ପ୍ରତିଦିନ ୧ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲର ଯାଦୁକରୀ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଏହା ଗତ ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ଭାରତକୁ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗାଣ।
ଇକୋନୋମିକ ଟାଇମ୍ସର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ତେଲ ଆମଦାନୀ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତିଦିନ ୬୦୦,୦୦୦ ରୁ ୭୦୦,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଫେବୃଆରୀରେ ବୃଦ୍ଧି ମସ୍କୋ ଏବଂ ରିୟାଦ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରିଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଏହାର ତୈଳ ଟୋକେଇକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିଜର କବଜାକୁ ମଜବୁତ କରୁଛି।
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯୋଗାଣକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଛି। ଭାରତର ମୋଟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀର ପ୍ରାୟ ୨.୫-୨.୭ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ଗତି କରେ। ଇରାକ, ସାଉଦି ଆରବ, ୟୁଏଇ ଏବଂ କୁଏଟ୍ ଭଳି ଦେଶରୁ ତେଲ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ହେବା ଭାରତର ଚିନ୍ତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।
Kplerର ପ୍ରମୁଖ ଗବେଷଣା ବିଶ୍ଳେଷକ ସୁମିତ ରିଟୋଲିଆଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି କାରଣ ରିଫାଇନର୍ସମାନେ ସେମାନଙ୍କର କିଛି ରୁଷୀୟ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି କାରଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଲିଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଯାତାୟାତକୁ ବାଧା ଦେଉଛି।
ଭାରତର ଯୋଜନା B ପ୍ରସ୍ତୁତ
ସରକାର ଏବଂ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଏକ ‘ଆକସ୍ମିକ ଯୋଜନା’ ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଉତ୍ତେଜନା ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ତେବେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିକଳ୍ପ ହେବ ପୁଣି ଥରେ ରୁଷୀୟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା। ରୁଷୀୟ ତୈଳ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ନୁହେଁ, ଯାହା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଏହାକୁ ସବୁଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ବିକଳ୍ପ କରିଥାଏ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର ରପ୍ତାନିକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରିବା ଭଳି କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ନେଇପାରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭାରତ ଏହାର ମୋଟ ପେଟ୍ରୋଲର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଏବଂ ଡିଜେଲର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରପ୍ତାନି କରେ। ସଙ୍କଟ ସମୟରେ, ଏହି ତେଲ ଘରୋଇ ବଜାରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କଟରେ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଲିଙ୍କ ହେଉଛି LPG। ଭାରତ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତାର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ତେଲ ଆମଦାନୀ କରେ, ଯାହାର ୮୫-୭୦% କେବଳ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସିଥାଏ। ଯଦି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅବରୋଧ କରାଯାଏ, ତେବେ ଭାରତର ବିଦ୍ୟମାନ ଷ୍ଟକ ଦୁଇ ସପ୍ତାହରୁ କମ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।
