ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨।୨: ୧୬ତମ ଅର୍ଥ କମିଶନଙ୍କ ନୂତନ ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଟିକସ ପାଣ୍ଠିରୁ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ମିଳିବ। ଏହି ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲାଭବାନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତି ସହିଛି।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅଂଶଧନକୁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଏହାକୁ ୪୧ ପ୍ରତିଶତରେ ସୀମିତ ରଖିଛି। ୧୫ତମ ଅର୍ଥ କମିଶନଙ୍କ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭାଗ ୪.୫୨୮ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା, ଯାହା ଏବେ କମି ୪.୪୨ ପ୍ରତିଶତ ହୋଇଛି। ତେବେ ମୋଟ ଟିକସ ପରିମାଣ ବଢ଼ିଥିବାରୁ ୨୦୨୬-୨୭ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶା ପାଖାପାଖି ୬୭,୪୬୦.୪୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ପାଇବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଅର୍ଥନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜିଡିପି ଅବଦାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ କମିଶନ ଏହି ନୂତନ ସୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।
ରବିବାର କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଲୋକସଭାରେ ୧୬ତମ ଅର୍ଥ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। କମିଶନଙ୍କ ସୁପାରିଶ ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଟିକସରୁ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମିଳୁଥିବା ମୋଟ ଅଂଶଧନକୁ ପୂର୍ବପରି ୪୧ ପ୍ରତିଶତରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ-ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାଣ୍ଠି ବଣ୍ଟନର ସୂତ୍ର ବଦଳି ଯାଇଛି, ଯାହାଫଳରେ ବିଶେଷ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଲାଭବାନ ହୋଇଛନ୍ତି।
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଅଂଶଧନ ୩.୬୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୪.୧୩ ପ୍ରତିଶତ (୨୦୨୬-୩୧ ପାଇଁ) ହୋଇଛି। ଏହାଫଳରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଅତିରିକ୍ତ ୭,୩୮୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ମିଳିବ। ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଆବଣ୍ଟନ ୬୩,୦୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏଥିରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ଷତି ସହିଛି। ଏହାର ଅଂଶଧନ ୭.୮୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ୭.୩୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ଖସି ଆସିଛି, ଯାହାଫଳରେ ରାଜ୍ୟକୁ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ୭,୬୭୭ କୋଟି ଟଙ୍କା କମ୍ ମିଳିବ। ନୂତନ ସୂତ୍ରରେ ଜିଡିପି ଅବଦାନକୁ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗୁଆ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ପାଣ୍ଠି ପାଇଛନ୍ତି।
୧୬ତମ ଅର୍ଥ କମିଶନ ଅନୁଯାୟୀ ଲାଭବାନ ହୋଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି, କେରଳ (୬,୯୭୫ କୋଟି ଅଧିକ), ଗୁଜରାଟ (୪,୨୨୮ କୋଟି), ହରିୟାଣା (୪,୦୯୦ କୋଟି) ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (୧,୮୯୩ କୋଟି) ଅଧିକ ପାଣ୍ଠି ପାଇବେ।
ଓଡ଼ିଶା ବ୍ୟତୀତ ଆହୁରି କିଛି ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଧନ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଭାଗ ୪.୫୨୮ ପ୍ରତିଶତରୁ କମି ୪.୪୨ ପ୍ରତିଶତକୁ ଖସି ଆସିଛି। ସେହିପରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ (୪,୮୮୪ କୋଟି କମ୍), ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ (୪,୭୦୧ କୋଟି କମ୍) ଏବଂ ବିହାର (୧,୬୭୯ କୋଟି କମ୍) କ୍ଷତି ସହିଛନ୍ତି।
କେଉଁ ଆଧାରରେ ବଣ୍ଟା ହେଲା ଟିକସ?
୧୬ତମ ଅର୍ଥ କମିଶନ ୬ଟି ମୁଖ୍ୟ ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ଏହି ବଣ୍ଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି।
ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା)- ୧୭.୫%
ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ-୧୦%
ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ- ୧୦%
ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପରିବେଶ-୦%
ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟର ଦୂରତା -୪୨.୫%
ରାଜ୍ୟର ଜିଡିପି ଅବଦାନ (ନୂତନ)-୧୦%