ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୩।୫: ଭାରତ ନିଜର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ରୁଷିଆଠାରୁ ଅତିରିକ୍ତ S-400 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ କିଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରୁଷିଆ ସହ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
S-400 ଟ୍ରାଇମ୍ଫ ହେଉଛି ରୁଷିଆର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଲମ୍ବା ଦୂରତା ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହା ୬୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁ ବିମାନ, ଡ୍ରୋନ୍, କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ ଏବଂ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରେ। ଏହା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ଯାହାକୁ ଭାରତରେ “ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର” ନାମ ମିଳିଛି।
୨୦୧୮ ରେ ଭାରତ ରୁଷିଆ ସହ ୫.୪୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୩୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା) ମୂଲ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି S-400 ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ତିନୋଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ୨୦୨୧ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଭାରତକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇଛି, ଯାହା ପଞ୍ଜାବ, ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ଗୁଜରାଟରେ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ୨୦୨୫ ଶେଷ ବା ୨୦୨୬ ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକ ସୁଦ୍ଧା ହସ୍ତାନ୍ତର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଅତିରିକ୍ତ S-400 ପ୍ରଣାଳୀ କିଣିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ, ଯାହା ଦେଶର ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁତୟନ କରାଯାଇପାରେ। ଏହା ଚୀନ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ପରି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପୁଜୁଥିବା ବାୟୁ ଆକ୍ରମଣର ବିପଦକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
୨୦୧୮ରେ ପ୍ରଥମ ଚୁକ୍ତି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରି ଭାରତ ଉପରେ CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) ଅଧୀନରେ ନିଷେଧାଜ୍ଞା ଲଗାଇବାର ଧମକ ଦେଇଥିଲା। ତଥାପି, ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଓ ଆମେରିକା ସହ ସୁସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ନିଷେଧାଜ୍ଞା ଲାଗୁ ହୋଇନଥିଲା। ଅତିରିକ୍ତ S-400 କ୍ରୟ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ସମେତ ଅନ୍ୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ନିଜର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦେଉଛି।
ଅତିରିକ୍ତ S-400 କ୍ରୟ ଏକ ମହଙ୍ଗା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବ, କାରଣ ଗୋଟିଏ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ। ତଥାପି, ଏହା ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବ। ଏହା ରୁଷିଆ ସହ ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସାମରିକ ସହଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ କରିବ, ଯାହା ଇଉକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ରୁଷିଆ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନିଷେଧାଜ୍ଞା ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅତିରିକ୍ତ S-400 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ କ୍ରୟ ଭାରତର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହେବ। ଏହା ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ଅଭେଦ୍ୟ କରିବା ସହ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତର ସାମରିକ ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ଆଡ଼କୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।
