ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୩।୩: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱର ମହାଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଇରାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା ଏବଂ ବିନାଶକାରୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ଏପରି ଭାବରେ ନିରପେକ୍ଷ କରିଛି ଯାହା କେହି କେବେ କଳ୍ପନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ରଣନୀତିଜ୍ଞମାନେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲେ ଯେ, ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଶିୟା-ବହୁଳ ରାଷ୍ଟ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟା କିମ୍ୱା ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିବ। ତଥାପି, ଇରାନର ରଣନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଶ୍ୱକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏହି ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି – ଭାରତ ସମେତ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଜ୍ଞତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।
ପ୍ରକୃତରେ, ଇରାନ ସହିତ ସଂଘର୍ଷରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଯେ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଘାତକ ଏବଂ ବିନାଶକାରୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବଳରେ ଜିତିହେବ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ଉନ୍ନତ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ – F-35 ଏବଂ F-22 – ସହିତ ପାଟ୍ରିଅଟ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ, THAAD ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ B-2 ବୋମାବର୍ଷୀ ସମେତ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଏକ ଅସ୍ତ୍ରାଗାର ଅଛି। ତଥାପି, ଇରାନର ରଣନୀତି ସମ୍ମୁଖରେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବହୀନ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଅଧିକନ୍ତୁ, ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜିତ କରିବା ସହିତ ଜଡିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏତେ ଅଧିକ ଯେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ପଙ୍ଗୁ କରିପାରେ।
ଇରାନ ସହିତ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମେରିକା କରିଥିବା ଭୁଲ ହିସାବ ଏହା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଇରାନ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ନିୟୋଜିତ କରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥିଲା। ଫଳସୱରୂପ, ଏହି କମ ମୂଲ୍ୟର ଡ୍ରୋନଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଳି କରି ଖସାଇ ଦେବା ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଏକ ଅସାଧାରଣ ମହଙ୍ଗା ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଇରାନ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଘାଟି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଡ୍ରୋନ ଆକ୍ରମଣର ଏକ ଘୋର ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହା ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ବ୍ୟାପକ ପରିମାଣରେ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ନିୟୋଜିତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା। ଫଳସୱରୂପ, ଏବେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି ଯେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ନିଜର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ଅଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱ ରଣନୈତିକ ବ୍ୟାପାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହି ଇରାନୀ ରଣନୀତିକୁ ଏକ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି।
ୟୁକ୍ରେନ ସହିତ ରୁଷିଆର ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ସମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ୟୁକ୍ରେନ – ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନର ଶକ୍ତି ଉପରେ ର୍ନିଭର କରି – ରୁଷକୁ ଭାରୀ ସାମରିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ଏହି ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ ବ୍ୟବହାର କରି, ସେ ବିଶାଳ ରୁଷୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଏବଂ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଭାରତ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଗତ ବର୍ଷ, ‘ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୁର’ ସମୟରେ – ଯାହା ପ୍ରାୟ 72 ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିଲା – ଭାରତ ସମାନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ପାର କରି ଭାରତକୁ ଶହ ଶହ ତୁର୍କୀ ର୍ନିମିତ ଡ୍ରୋନ ପଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା। ତଥାପି, ଭାରତର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳତାର ସହ ନିରପେକ୍ଷ କରିଥିଲା। ଫଳସୱରୂପ, ଏହି ଡ୍ରୋନଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା।
ତଥାପି, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଏହି ସଂଘର୍ଷରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷା ପାଇଛି। ଫଳସୱରୂପ, ଏହା ପୁଣି ଥରେ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସହଯୋଗୀ: ରୁଷିଆ ଆଡକୁ ମୁହାଁଇଛି। ଏହାର ଜରୁରୀକାଳୀନ କ୍ରୟ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ବାୟୁସେନା ଋଷିଆ ଠାରୁ ପାଣ୍ଟସିର-S1 ପ୍ରଣାଳୀ ହାସଲ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହି ୟୁନିଟଗୁଡ଼ିକୁ S-400 ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ସହିତ ଡ୍ରୋନ ଆକ୍ରମଣରୁ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମରିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ କରାଯିବ। ମୌଳିକ ଭାବରେ, ପାଣ୍ଟସିର-S1 ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଯାହା କ୍ଷୁଦ୍ର-ଦୂରତା ଏବଂ ହାଲୁକା ବିପଦକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ କରାଯାଇଛି – ଏହା S-400 ଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ମୂଳ ତର୍କ ସରଳ: ଯେତେବେଳେ ଏକ ରାଇଫଲ ଗୁଳି ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ ସେତେବେଳେ କାହିଁକି ଏକ ତୋପ ଗୁଳି ଫୁଟାଇବା? ଏହା, ମୂଳତଃ, ଏହି ଦୁଇଟି ସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟରେ ମୌଳିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଗଠନ କରେ। ମୂଲ୍ୟଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ପରି, S-400 ସିଷ୍ଟମରୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିବା ପାଇଁ 16 କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ Pantsir-S1 ସହିତ, ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ 90 ଲକ୍ଷ ରୁ 1.30 କୋଟି ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ।
